برگزيده تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٤٩ - صحابه در ميزان قرآن و تاريخ

اين يك اصل كلى است كه عاقبت همكارى كفر و نفاق، و شيطان و يارانش، شكست و ناكامى و عذاب دنيا و آخرت است، در حالى كه همكارى مؤمنان و دوستانشان همكارى مستمر و جاودانى و سر انجامش پيروزى و برخوردارى از رحمت واسعه الهى در هر دو جهان است.

(آيه ١٨)- در اين آيه روى سخن را به مؤمنان كرده، به عنوان يك نتيجه‌گيرى از ماجراى شوم و دردناك «بنى نضير» و منافقان و شيطان، مى‌فرمايد:

«اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد! از (مخالفت) خدا بپرهيزيد، و هر كس بايد بنگرد تا براى فردايش چه چيز از پيش فرستاده»؟ (يا ايها الذين آمنوا اتقوا الله و لتنظر نفس ما قدمت لغد).

در حقيقت سرمايه اصلى انسان در صحنه قيامت كارهائى است كه از پيش فرستاده، و گر نه غالبا كسى به فكر انسان نيست كه براى او چيزى بعد از مرگ او بفرستد، و يا اگر بفرستند ارزش زيادى ندارد.

سپس بار ديگر براى تأكيد مى‌افزايد: «از خدا بپرهيزيد كه خداوند از آنچه انجام مى‌دهيد آگاه است» (و اتقوا الله ان الله خبير بما تعملون).

آرى! تقوا و ترس از خداوند سبب مى‌شود كه انسان براى فرداى قيامت بينديشد، و اعمال خود را پاك و پاكيزه و خالص كند.

(آيه ١٩)- اين آيه به دنبال دستور به تقوا و توجه به معاد، تأكيد بر ياد خدا كرده، چنين مى‌فرمايد: «و همچون كسانى نباشيد كه خدا را فراموش كردند، و خدا نيز آنها را به خود فراموشى گرفتار كرد» (و لا تكونوا كالذين نسوا الله فانساهم انفسهم).

خمير مايه تقوا دو چيز است: ياد خدا يعنى؛ توجه به مراقبت دائمى «اللّه» و حضور او در همه جا و همه حال، و توجه به دادگاه عدل خداوند و نامه اعمالى كه هيچ كار صغير و كبيرى وجود ندارد مگر اين كه در آن ثبت مى‌شود، و به همين دليل توجه به اين دو اصل (مبدأ و معاد) در سر لوحه برنامه‌هاى تربيتى انبيا و اولياء قرار داشته، و تأثير آن در پاكسازى فرد و اجتماع كاملا چشمگير است.