دانشنامه بزرگ اسلامی - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ٤٠٨٨
| انيسى شاملو جلد: ١٠ شماره مقاله:٤٠٨٨ |
اَنيسىِ شامْلو، يولقلى بيك (د ١٠١٤ق/١٦٠٥م)، شاعر پارسىگو. از دوران
جوانى و يا تحصيلات او اطلاعى در دست نيست؛ همين اندازه روشن است كه او
در هرات به دنيا آمده، و از قبيلة شاملو بوده است (اوحدي، ١٨٢؛ ابوالفضل،
١/١٧٥). وي مدتى به عنوان كتابدار على قلى خان شاملو بيگلر بيگى هرات، در
خدمت وي بود (نهاوندي، ٣/٥١٧).
انيسى پس از مدتى به هندوستان رفت و در آنجا با شاعرانى چون نظيري
نيشابوري و شكيبى اصفهانى، همنشين شد (همو، ٣/٦٧، ١١٦- ١١٧). او سرانجام در
برهانپور بدرود حيات گفت (همو، ٣/٥٢٠).
آثار: سرودههاي انيسى را حدود ٤ هزار بيت تخمين زدهاند (فخرالزمانى، ٣٠٢)
كه شامل غزل، قصيده و مثنوي محمود و اياز است (نك: صادقى، ١٠٧- ١٠٨؛
نهاوندي، ٣/٥٢١ -٥٢٢؛ اوحدي، همانجا). در ميان سرودههاي وي نسخ خطى مثنوي
نيمه تمام محمود و اياز كه به سبك خسرو و شيرين نظامى سروده شده، در
كتابخانهها موجود است (نك: منزوي، ٧/٧٦٥).
مآخذ: ابوالفضل علامى، آيين اكبري، لكهنو، ١٨٩٣م؛ اوحدي بليانى، محمد،
عرفات العاشقين، نسخة خطى كتابخانة ملى ملك، شم ٥٣٢٤؛ صادقى افشار، صادق،
مجمع الخواص، ترجمة عبدالرسول خيامپور، تبريز، ١٣٢٧ش؛ فخرالزمانى، عبدالنبى،
تذكرة ميخانه، به كوشش احمد گلچين معانى، تهران، ١٣٤٠ش؛ منزوي، خطى
مشترك؛ نهاوندي، عبدالباقى، مآثر رحيمى، به كوشش محمد هدايت حسين، كلكته،
١٩٣١م.
جلال خسروشاهى