دانشنامه بزرگ اسلامی - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ٣٩٥٨
| ام نعسان جلد: ١٠ شماره مقاله:٣٩٥٨ |
اُمَّ نَعْسان، يكى از جزاير دهگانة بحرين.اين جزيره با ٩٣/١٨ كم ٢
مساحت از لحاظ وسعت دومين جزيره، در ميان جزاير بحرين است (اسعدي، ١/٣٦٠؛
بلگريو، ١٤٠ ؛ كتاب سبز، ٢). جزيرة ام نعسان به شكل مستطيل از شمال به
جنوب به طول ٤ كم و عرض حدود ٢٠٠ ،٣ متر در كنارة غربى بحرين و ساحل شرقى
عربستان و در فاصلة ٨٠٠ ،١متري جنوب جزيرة ركا و ٢ كيلومتري غرب منامه واقع
شده است و در شمال آن، جزيرة كوچك جِده قرار دارد (جناب، ٧٢؛ زرين قلم،
١٥، ١٦؛ «راهنماي...٢»، .(٢١١
طبق برخى روايات محلى نام جزيره از نعسان، نام يكى از اولين حكام
بحرين، گرفته شده است، ولى بررسيهاي تاريخى آن را تأييد نكرده است
(بلگريو، .(١٤١ نام ام نازن را نيز براي آن آوردهاند (اقتداري، ٤٢٤). جزيره
مسطح و پوشيده از ريگزار است و فقط دو قلة صخرهاي به ارتفاع ٢٢ متر و ٨ متر
دارد كه بهترين سيمان مصرفى بحرين از آن دو به دست مىآيد. اطراف آن به
خصوص غرب و جنوب آن سنگلاخى است (زرين قلم، ١٥؛ منشور، ٨؛ بلگريو، ١٤٠ ؛
هى، ٨٧ ؛ «فرهنگ...٣»، .(١٢٩٣ اين جزيره همچون ديگر جزاير بحرين داراي آب و
هوايى گرم و مرطوب با شماري نخلستان و چشمههاي زير دريايى و آب شيرين
است. صيد مرواريد نيز در آن رواج دارد (زرين قلم، ١٧- ١٨؛ كتاب سبز، همانجا).
از آنجا كه جزيره جزو املاك شخصى امير بحرين بوده است، انگليسيها آن را
جزيرة شيخ نيز مىگفتهاند؛ اكنون نيز شكارگاه شخصى امير بحرين است (اسعدي،
جناب، هى، همانجاها).
مآخذ: اسعدي، مرتضى، جهان اسلام، تهران، ١٣٦٦ش؛ اقتداري، احمد، ملحقات
تاريخ مسقط و عمان، بحرين و قطر سديد السلطنة مينابى، تهران، ١٣٧٠ش؛ جناب،
محمدعلى، خليج فارس، تهران، ١٣٤٩ش؛ زرين قلم، على، سرزمين بحرين، تهران،
١٣٣٧ش؛ كتاب سبز، (بحرين)، وزارت امور خارجه، تهران، ١٣٦٨ش؛ منشور گركانى،
م.ع.، سياست انگليس در خليج فارس، تهران، مظاهري؛ نيز:
Belgrave, J. H.D., Welcome to Bahrain, Bahrain, ١٩٥٧; Gazetteer of the Persian
Gulf, 'Om ? n, and Central Arabia, Hants, ١٩٧٠; Hay, R., The Persian Gulf
States, Washington, ١٩٥٩; Persian Gulf Pilot, London, ١٩٥٥.
سيمين محقق