دانشنامه بزرگ اسلامی - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ٤١٧٣
| ايچل جلد: ١٠ شماره مقاله:٤١٧٣ |
ايچِل، استانى در تركيه واقع در جنوب آناتولى، بخش غربى ناحية
چوكوراووا (چوقوراووا) در حوضة مديترانة شرقى، روبهروي جزيرة قبرس.
سبب نامگذاري: اين منطقه در عهد باستان كيليكيا١ نام داشت V/٣٦٣١) ؛ YA,
سامى، ٢/١١٢٨؛ تكسيه، ٣/٢٧١) و سپس به تاشليك كيليكيا (= كيليكياي سنگلاخ)
تبديل شد؛ سرانجام از دورة سلجوقيانِ آناتولى به بعد، ايچ ايلى (= ولايت يا
عشيرة داخلى) نام گرفت ، YA) همانجا؛ V(٢)/٩٢٨ .(IA,
موقعيت جغرافيايى و وضع طبيعى: استان ايچل بين ٣٢ و ٥٦ و ٣٥ و ١١ طول شرقى
و ٣٧ و ٢٦ و ٣٦ و ١ عرض شمالى قرار دارد V/٣٦١٧) .(YA, مساحت آن ٨٥٣ ،١٥كم٢
است و ٢% كل مساحت كشور تركيه را در برمىگيرد (همانجا؛ «دائرةالمعارف...٢»،
.(XX/٢١ مركز اين استان شهر مرسين است و شهرستانهاي تابع آن اينهاست:
اَرْدم لى آنامور، گلنار، موط، سيليفكه و طرسوس III/١٠٠٦) , ٢ ؛ EIV(٢)/٩٣٠
.(IA, ٢٥% اراضى ايچل پوشيده از جنگل و ٤/٥٩% آن كوهستانى و ٢/١١% جلگهاي
است ، YA) ، IA همانجاها). از رودهاي اين استان گوگسو، سيحان، طرسوس،
ليمونلوچاي و آنامورچاي را مىتوان نام برد V/٣٦٣٠-٣٦٣١) .(YA,
جمعيت استان برابر سرشماري عمومى سال ١٩٩٠م/١٣٦٩ش، حدود ٠٠٠ ،٢٦٦ ،١نفر
بوده كه در مقايسه با سرشماري سال ١٩٨٥م، ٢٤% افزايش داشته است. از كل
جمعيت استان ٢٨٤ ،٧٨٧نفر در شهرها و بقيه در روستاها زندگى مىكنند
(«آمار...٣»، .(٢٩ ايچل از نظر جمعيت هفتمين استان تركيه است (همان، .(٧
پيشينة تاريخى: در ٦٢١ق/١٢٢٤م علاءالدين كيقباد بخش اعظم ايچل را به تصرف
خود درآورد. در ٦٥٢ق/١٢٥٤م قرامانيان (قرامان اوغوللري) در بخشهايى از ايچل
حكومت اميرنشين تأسيس كردند V/٣٦٣٢) قرامانيان از ٧٢٧ تا ٨٢٠ق/١٣٢٧م تا
١٤١٧م در ايچل ولارند به طور مستقل حكومت كردند (اوزون چارشيلى، .(٣٦ از
اواخر سدة ١٥م ايچل تحت حاكميت عثمانى قرار گرفت، ولى بخشهايى از آن مدتها
از نفوذ دولت دور ماند. ايچل نخست به عنوان يك شهرستان (سنجاق) جزو ايالت
قرامان شد و سپس به ايالت قبرس پيوست ، IA) همانجا؛ III/١٠٠٧ , ٢ EI)؛ پس از
آن جزو توابع ايالت آدانا درآمد. در اين مرحله ايچل از ٥ قضا (بخش)
سيليفكه، ارمناك، موط، گلنار و آنامور، همچنين ٦ ناحيه و ٣٢١ قريه تشكيل
مىشد ، IA) همانجا). در تمام اين دوران مركز شهرستان ايچل، سيليفكه بود
(همانجا؛ سامى، ٤/٢٦٠٤). پس از تشكيل حكومت جمهوري تركيه، ايچل به صورت
يكى از استانهاي كشور تركيه درآمد ، IA) نيز ٢ EI، همانجاها).
وضع اقتصادي: به طور كلى ٢٠% از زمينهاي ايچل قابل كشت است (
ميدانلاروس، و سويا، تخم پنبه، بادام زمينى، زيتون، ليمو و پرتقال از
محصولات آنجاست. دامپروري نيز در ايچل رونق دارد («دائرةالمعارف»، ٢٣
.(XX/٢٢, از صنايع مهم اين استان مىتوان صنايع چوب، صابون سازي، نساجى و
نخ ريسى را نام برد. ايچل داراي معادن كرم، آهن، سرب و مس است. از
تأسيسات مهم صنعتى آن پالايشگاه نفت «آتش» مرسين است. علاوه بر آن،
صنعت گردشگري نيز از نظر اقتصادي براي استان ايچل حائز اهميت است (
ميدانلاروس، همانجا).
آثار تاريخى و نقاط ديدنى: در نواحى مختلف استان ايچل خرابههاي شهرها و
قصبات بسياري ديده مىشود كه به دست يونانيها، مقدونيها و روميان بنا
شدهاند (سامى، همانجا)؛ از آن جمله بقاياي شهر باستانى سيليفكه، قلعهاي
مربوط به سدة ١١ م دوران بيزانس بر روي تپه و قلعة قورغوس را مىتوان نام
برد (تكسيه، ٢٧٤- ٢٧٥).
مآخذ: تكسيه، شارل، كوچوك آسيا، ترجمة على سعاد، استانبول، ١٣٤٠ق؛ سامى،
شمسالدين، قاموس الاعلام، استانبول، ١٣٠٦ق؛ نيز:
Census of Population ١٩٩٠, State Institute of Statistics, Ankara, ١٩٩١; EI ٢ ;
IA; Meydan - Larousse, Istanbul, ١٩٨٧; T O rk ansiklopedisi, Ankara, ١٩٧٢; Uzun
٥ ars o l o , I. H., Anadolu beylikleri, Ankara, ١٩٨٤; YA.
جلال خسروشاهى