دانشنامه بزرگ اسلامی - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ٤٠٤٣
| اندي جلد: ١٠ شماره مقاله:٤٠٤٣ |
اَنْدي، نام قومى كوچك در منطقة كوهستانى غرب داغستان. انديها خود را
به زبان محلى، كوآنال١ مىنامند (بنيگسن، ١٩ ؛ آكينر، ٢٤٦ ؛ II/٤٢٦ , ٢
.(BSEقوم اندي بيشتر در منطقة بتليخ٢ و اطراف رود قويسوي اندي سكنى دارند
(بنيگسن، آكينر، همانجاها؛ «تاريخ...٣»، ؛ II/١٢١ ٣ ، BSEنقشة بعد از .(VII/١٤٥
اين منطقه شامل دو قسمت است: منطقة اندي و منطقة تسز٤. به همين سبب اقوام
ساكن در اين دو منطقة كوهستانى غرب داغستان را قوم اندو - تسز يا اندو -
ديدوي٥ مىنامند. گروه قومى اندي اينهاست: بتليخها، گودوبريها، چامالالها،
باگولالها (يا كواناداها)، تيندالها، كاراتاها (قاراتاها) و آخواخها I/٥٠٤) , ٢ ؛
EIبنيگسن، ٢١ -١٩ ؛ II/٤٢٨ , ٢ .(BSE
بيشتر انديها در ٩ روستاي اين منطقه به نامهاي اندي، گونخا، گاگاتل،
ريكوانى، آشالى، چانخو، زيلو، مونيب و كوان خيداتل سكنى دارند (آكينر،
همانجا).
گروه قومى اندي و نيز اندو - تسز با آوار (ه م)ها خويشاوندي قومى دارند و
گروهى از آوارها در منطقة كوهستانى اندي سكنى گزيدهاند («مردم...٦»، ٤٦٣ ٤٤٠,
. انديها در جريان تشكل قومى با آوارها درآميختند ٤٢٧) II/٤٢٦, , ٢ .(BSEطبق
آماري كه در ١٩٦٠م/١٣٣٩ش در مسكو انتشار يافت، شمار انديها ٨ هزار نفر ذكر
شده است («مردم»، .(I/٤٦٣
مردم اندي مسلمان و شافعى مذهبند (بنيگسن، .(١٩ در ١٩١٧م به ابتكار انجمن
اتحاد روحانيون داغستان، كنگرة كوهنشينان قفقاز در نواحى كوهستانى اندي
تشكيل شد. گوتْسينسكى و اوزون حاجى كه از مبتكران اين كنگره بودند، كوشيدند
تا برنامة امامت را احيا كنند. در نتيجه گوتسينسكى به عنوان امام برگزيده شد
(«تاريخ»، .(III/٢٣-٢٤
زبان اندي - ديدويى يكى از زبانهاي رايج در جمهوري داغستان است و از
ديدگاه دستوري به زبان آواري نزديك است. شمار مردمى كه به زبانهاي اندي
- ديدويى سخن مىگويند، حدود ٥٠ هزار نفر است II/٤٢٧) , ٢ .(BSEانديها در امور
معيشتى به زبان قومى خود، و در امور ادبى و فرهنگى بهزبان آواري سخن
مىگويند («مردم»، II/١٦ , ٣ BSE.(I/٢٢
انديها به دامپروري، و بيشتر به پرورش گوسفند و كشاورزي اشتغال دارند (روزن،
.(٢٩٠-٢٩١ گوسفند اندي در داغستان به سبب داشتن گوشت و پشم مرغوب، مشهور
است ( ٢ ، BSEهمانجا). سرزمين اندي داراي تاكستانهاي وسيعى است («مردم»،
.(I/٤٤٣ در سدة ١٩م مردم اندي با گرجستان روابط بازرگانى وسيعى داشتند
(روزن، .(٢٩١
مآخذ:
Akiner, Sh., Islamic Peoples of the Soviet Union, London, ١٩٨٦; Bennigsen, A.
and H. Carr I re d'Encausse, X Une R E publique sovi E tique musulmane: le
Daghestan n , Revue des E tudes islamiques, Paris, ١٩٥٥; BSE ٢ ; BSE ٣ ; EI ٢ ;
Istoriya Dagestana, Moscow, ١٩٦٨; Narody Kavkaza, Moscow, ١٩٦٠; Rozen, R. F., X
Opisanie Chechni i Dagestana, ١٨٣٠g. n , Istoriya, geografiya i etnografiya
Dagestana, XVIII-XIXvv., Moscow, ١٩٥٨.
عنايت الله رضا