راه فضیلت - حسینی، همت علی - الصفحة ١٤٠ - دوری از بهشت و اهلبیت

کِینه آن‌ها را به دل گِیرد. همچنِین رفتار متکبر که دِیگران را حقِیر مِی‌پندارد مِی‌تواند باعث شود که دِیگران نِیز کِینه او را به دل گِیرند.

تنهاِیِی

انسانِی که اعمال خود را بالا و بهترِین مِی‌پندارد از خداِی خود دور مِی‌شود و در تنهاِیِی خود اسِیر خواهد شد. تنهاِیِی و جداِیِی از خدا،‌ وحشتناک‌ترِین تنهاِیِی است؛ «لَا وَحْدَةَ أَوْحَشُ مِنَ الْعُجْب‌».١ اگر اِین عجب به تکبر منتهِی شود، ساِیر انسان‌ها نِیز از شخص متکبر ناراضِی مِی‌شوند و کِینه او را به دل مِی‌گِیرند،‌کم‌کم او را ترک مِی‌کنند و از او دورِی مِی‌کنند. در اِین صورت است که در بِیابان تارِیک نفس خودش اسِیر و تنها خواهد ماند.

حقارت شخصِیتِی

انسان متکبر خود را بزرگ مِی‌پندارد درحالِی‌که خداوند او را در چشم دِیگران،‌حقِیر و کوچک خواهد کرد؛ «مَن تَكبَّرَ وَضَعَهُ اللّه، فهُو في أعيُنِ النّاسِ صَغيرٌ وفي نَفسِهِ كَبيرٌ».٢ پس تکبر توهمِی بِیش نِیست و حقِیقت، خلاف آن چِیزِی است که متکبر فکر مِی‌کند. عزت و بزرگِی زمانِی است که خداوند حامِی انسان باشد، اما اگر بر اثر گناه، خداوند انسان را رها کند، پستِی و حقارت، مِیوه تلخ آن خواهد بود.

١ . المحاسن، ج‌١، ص ١٧.

٢ . کنزل العمال، ج٣، ص ٣١٣، ح ٥٧٣٧.