راه فضیلت - حسینی، همت علی - الصفحة ١٧١ - نشانههای تواضع

ممکن است برخِی از اِین‌ها صورت ظاهر باشد اما اگر همِین ظواهر را حفظ کنِی، براِیت ملکه مِی‌شود و بعد از مدتِی عادت مِی‌کنِی که گوشه‌اِی از مجلس بنشِینِی و بالاِی مجلس نروِی، به همه سلام کنِی، جدال نکنِی و دوست نداشته باشِی که در مجالس و محافل از تو تعرِیف کنند؛ اِین‌ها نشانه تواضع است.

ممکن است کبر در قلب انسان باشد اما عمل خود را به‌گونه‌اِی سامان ‌دهد که با تواضع سازگار باشد. اِین نشانه قرار‌گِیرِی در مسِیر هداِیت و تواضع است.

مرکب عقلانِیت

«وَلِكُلِّ شَيْ‌ءٍ مَطِيَّةً، وَمَطِيَّةُ الْعَقْلِ التَّوَاضُعُ‌».١

هر مطلوبِی مرکبِی دارد که انسان درصورت تشخِیص مرکب مِی تواند به مقصودش دست ِیابد؛ امام کاظم ٧ به هشام فرمود: هر چِیز مرکبِی دارد که شما را تا آن مقصود مِی رساند و مرکب عقل هم تواضع است.

مرکبِی که ما را تا عقلانِیت مِی برد، تواضع است. اگر مِی خواهِیم به عقلانِیت در زندگِی خود دست ِیابِیم، باِید تواضع کنِیم. انسان وقتِی تواضع ندارد، نمِی‌تواند تأمّل و تعقّلِی داشته باشد. وقتِی از روِی غرور حتِّی حاضر نِیست سخن کسِی را بشنود، چگونه مِی تواند در هنگام برخورد، به‌مقتضاِی عقل عمل کند؟ پس انسان باِید تواضع داشته باشد

١ . همان، ج١، ص١٦.