راه فضیلت - حسینی، همت علی - الصفحة ٢٥ - رابطه جهاد اکبر و جهاد اصغر

ِیکِی از وِیژگِی‌هاِی نفس اماره آن است که در قالب دوستِی و خِیرخواهِی انسان را فرِیب مِی‌دهد؛ ازاِین‌رو براِی پشِیمان نشدن انسان،‌ گناه را توجِیه مِی‌کند و پس از تسلط بر انسان همچون دشمنِی غدار، انسان را به اعمال ناشاِیست سوق مِی‌دهد و به نابودِی مِی‌کشاند. امِیرالمؤمنِین علِی ٧ فرمود: «النّفس الأمّارة المسوّلة تتملّق تملّق المنافق وتتصنّع بشيمة الصّديق الموافق حتّى اذا خدعت وتمكّنت تسلّطت تسلّط العدوّ وتحكّمت تحكّم العتوّ وأوردت موارد السّوء».١ نفس اماره با ظاهرِی زِیبا و فرِیبنده، همچون منافق، چاپلوسِی مِی‌کند و مانند دوستِی همراه و سازگار جلوه مِی‌کند. زمانِی که فرِیب داد و بر انسان دست ِیافت، همچون دشمن، مسلّط مِی‌شود،‌ مانند مستکبرِ متجاوز،‌ فرمان مِی‌دهد و انسان را در زشتِی‌ها وارد مِی‌کند.

رابطه جهاد اکبر و جهاد اصغر

پِیامبر اکرم صلي الله عليه و آله و سلّم مبارزه با نفس را جهاد اکبر نامِید؛ زِیرا نهاِیت جهاد،‌ مبارزه با نفس خوِیش است «غاية المجاهدة أن يجاهد المرء نفسه».٢ جهاد اصغر نِیز باِید همراه با جهاد با نفس باشد؛‌ زِیرا شرکت در جهاد اصغر بدون جهاد اکبر، تهِی و پوشالِی است و شخص را به کمال نمِی‌رساند بلکه ممکن است بِیشتر او را به گمراهِی ببرد. طلحه و زبِیر در جهادهاِی اصغر کوشِیدند اما چون جهاد اکبر را نداشتند به گمراهِی

١ . غرر الحكم و درر الكلم، ج١، ص١٢٠.

٢ . همان، ص٤٦٩.