راه فضیلت - حسینی، همت علی - الصفحة ٢٣ - معنای نفس

الْهَوَى؛ إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْيٌ يُوحَى)؛ ١ هرگز از روِی هواِی نفس سخن نمِی‌گويد؛ بلکه آن‌چه مِی‌گويد چيزِی جز وحِی که بر او نازل شده نيست.

ما گرفتارِیم؛ گرفتار شهوت، غضب، خِیالات و توهمات. پِیامبر صلي الله عليه و آله و سلّم فرمود: جهاد اکبر ِیعنِی باِید با نفس اماره خودتان مجاهده کنِید؛ پس براِی رهاِیِی از بند و دام‌هاِی نفس باِید قِیام کرد و مردانه جنگِید.

عالم بزرگِی مِی‌گفت: شِیطان از چهارطرف انسان را محاصره کرده است و فقط دو راه باقِی مانده است، بالا و پاِیِین؛ خداوند از بالا مِی‌خواهد دستانمان را بلند کنِیم و بگوِیِیم: «خداوندا! خودت کمک کن؛ وگرنه ما خودمان نمِی‌توانِیم در مقابل شِیطان و هواهاِی نفسانِی مقاومت کنِیم». راه نجات از پاِیِین، آن‌ است که سر را به سجده بگذارم و شکر نماِیم که امروز گناه نکردم.

جهاد اصغر،‌ قِیام براِی مبارزه با دشمن بِیرونِی است که وجوب کفاِیِی دارد. در هر زمان و مکانِی که دشمنِی محارب اسلام باشد اگر عده‌اِی به قدر کفاِیت براِی جهاد قِیام کنند و خطر دشمن را از بِین ببرند، وجوب آن از ساِیر مسلمان‌ها برداشته مِی‌شود اما جهاد اکبر، مبارزه‌اِی نامحدود در هر زمان و مکان، علِیه دشمن درونِی انسان است که وجوب عِینِی دارد؛ بنابراِین بر هر انسانِی واجب است که با دشمن درونِی خود به مبارزه برخِیزد و مجاهده کند. ِیقِیناً دشمنِی نزدِیک‌تر از نفس براِی انسان وجود ندارد و همِین مسئله بر اهمِیت و سختِی آن مِی‌افزاِید.

١ . سوره نجم، آِیه ٣ -٤.