راه فضیلت - حسینی، همت علی - الصفحة ١٢٩ - جهل و نادانی

وَكَانَ مِنَ الْكَافِرِينَ).١

وقتِی تهذِیب محقق شود و آدم شوِیم، هرچه علم بِیشتر ‌شود، ارزش انسان هم بِیشتر مِی‌شود؛ تقوا بِیشتر مِی‌شود و تکبر کمتر مِی‌شود، تواضع و اِیثار و فضاِیل اخلاقِی و اسلامِی هم بِیشتر مِی‌شود. وقتِی خود را نساخته‌اِیم‌، انسانِی مِی‌شوِیم که حب مال، شهوت و مقام دارد؛ خود را براِی وکالت، وزارت و ... مِی‌کُشِیم؛ مِی‌خواهِیم با دروغ، رشوه و ... هرجور شده به مقامِی برسِیم. وقتِی خود را نساخته‌اِیم هرچه علم هم پِیدا کنِیم بهتر نمِی‌شوِیم بلکه بدتر مِی‌شوِیم. اگر زمِینه پاک داشته باشِید، علم هم که بِیاِید شما را بهتر مِی‌کند اما اگر زمِینه پاک نباشد:

چو علم آموختِی از حرص آن‌گه ترس کاندر شب

چو دزدِی با چـــــــــــراغ آِید گزِیده‌تر بـــــــــرد کــــــــــالا ٢

انسان خبِیث وقتِی علم مِی‌آموزد بِیشتر خلاف مِی‌کند.

ِیکِی از مشکلات اِین است که خود را نساخته‌اِیم و وقتِی خود را نساخته‌اِیم قرآن، رواِیت و درس مِی‌خوانِیم اما تکبرمان هم بِیشتر مِی‌شود، از مردم فاصله مِی‌گِیرِیم. اِین‌ها همه رِیشه در خودبرتربِینِی دارد و اِین رِیشه بِیشتر باعث بدبختِی مِی‌شود.

کبر همچون مورِیانه‌اِی در بدنه عقل نفوذ مِی‌کند و آن را از بِین مِی‌برد؛

١ . سوره بقره، آية ٣٤. ياد کن هنگامِی که به فرشتگان گفتيم: «براِی آدم سجده و خضوع کنيد» همگِی سجده کردند جز ابليس که سر باز زد، و تکبر ورزيد و از کافران شد.

٢ . دِیوان حکِیم سناِیِی غزنوِی، بخش قصاِید، قصِیده ٧.