آسمان و جهان (ترجمه کتاب السماء و العالم بحار الأنوارجلد 14) - علامه مجلسی - الصفحة ٧٧ - باب سوم در پرندهها و جانوران حلال و غير حلال

٣٠- و در حديثى روايت است كه از اسلام دوستى دوست داشتن گوشت شتر است.

٣١- در علل- ٢: ١٧٩- بسندش از امام ششم ٧ كه بد داشت گوشت كلاغ را براى اينكه فاسق است.

توضيح: شايد مقصود از فسقش اينست كه مردار و پليد خورد، در نهايه گفته پنج جانورند كه فاسقند و در حلّ و حرم كشته شوند، اصل فسق بيرون شدن از راستى و منحرف‌شدنست و براى همين گنهكار را فاسق گويند، و اين جانوران را بروش استعاره فاسق گفتند چون پليدند، و گفتند: چون از احترام در حلّ و حرم بدراند يعنى در هيچ حال احترام ندارند و از اين است حديث عائشه كه از خوردن گوشت كلاغ ازش پرسيدند گفت كى آن را بخورد پس از اينكه فرموده فاسق است، خطابى گفته: مقصود از فاسق بودن آنها اينست كه گوشتشان حرام است.

٣٢- در كتاب مسائل: بسندش تا على بن جعفر كه از برادرش موسى ٧ پرسيد، از كلاغ ابلق و سياه كه حلال است خوردن گوشت آنها؟ فرمود: هيچ گونه كلاغى حلال نيست خوردنش زاغ باشد يا جز آن.

بيانى است: بدان كه فقهاء اصحاب در باره حلال بودن انواع كلاغ اختلاف دارند كه ناشى از اختلاف رواياتست، و شيخ در خلاف همه را حرام دانسته و اخبار و اجماع را حجت آورده و جمعى از او پيروى كردند چون علامه در مختلف و پسر او، و شيخ در نهايه و دو كتاب حديث خود (تهذيب و استبصار) آن را مكروه دانسته مطلقا و هم قاضى و محقق در نافع، و ديگران تفصيل دادند چون شيخ در ظاهر مبسوط و ابن ادريس و علامه در قول ديگرش و كلاغ سياه درشت و كلاغ ابلق را حرام دانستند و زاغ و غدّاف كه خاكى و خاكستريست حلال دانستند، و دليل بر حلال بودن هر كلاغى روايت زراره است از يكى از دو امام ٨ كه خوردن گوشت كلاغ حرام نيست، همانا حرام همانست كه خدا در كتابش حرام‌