آسمان و جهان (ترجمه کتاب السماء و العالم بحار الأنوارجلد 14) - علامه مجلسی - الصفحة ١٦ - آيات قرآن مجيد
زنند تا سرد شود و خورده شود.
«نطيحة» حيوانيست كه ديگرى او را شاخ زده تا مرده.
«ما أَكَلَ السَّبُعُ» يعنى حرامست بر شما كشته درنده از ابن عباس و جز او.
«إِلَّا ما ذَكَّيْتُمْ» يعنى جز آنچه زنده باو برسيد و سرش را ببريد از همه اينها و از امام پنجم و ششم ٨ روايت است كه كمترين نشانه زندگى اينست كه گوش يا دم جنباند يا چشمش گردش كند.
و اختلاف دارند كه مرجع استثناء چيست؟ قولى است كه بهمه آنچه ذكر شده برميگردد از همه محرمات جز خنزير كه تذكيه پذير نيست و جز خون- از على و ابن عباس نقل شده.
و گفتند: استثناء از تحريم است نه از محرّمات زيرا مردار و خوك تذكيه ندارند و استثناءپذير نيند و معنا اينست كه حرام است بر شما آنچه ذكر شد جز آنچه را سر بريد و تذكيه كنيد از آنچه خدا بدان آن را بر شما حلال كرده كه آن بر شما حلال است (مجمع البيان ٣: ١٥٦- ١٥٨).
وانگه- ره- گفته: چون گويند: برشمردن منخنقه و موقوذه تا آخر محرماتى كه پس از مردار شمرده و «حرامست بر شما مردار» كه همه را فراگيرد و گرچه اسباب مرگ چند تا است چون خفگى و پرت شدن و شاخ زدن و بنام جز خدا كشتن و درنده خوردن تكرار است و چه سودى دارد.
پاسخ اينست كه سودش اين بوده كه آن مردم مردار را جز آنچه خودش بميرد نمىدانستند و آنچه بدين اسباب جان ميداد مرده نمىشمردند، و خداى سبحان به آنها اعلام كرد كه حكم همه يكى است و تنها تذكيه شرعى وسيله مباح بودنست.
سدّى گفته: جمعى از عرب همه اينها را ميخوردند و مردار نمىشمردند و مرده را همان درد كشته ميدانستند «وَ ما ذُبِحَ عَلَى النُّصُبِ» يعنى آنچه بر روى سنگ بتان و بخاطر آنها قربانى كنند: يعنى براى تقرب به بتها بكشند، و على بمعنى لام است چنانچه لام در «فَسَلامٌ لَكَ مِنْ أَصْحابِ الْيَمِينِ» بمعنى على است يعنى عليك، قربانى