آسمان و جهان (ترجمه کتاب السماء و العالم بحار الأنوارجلد 14) - علامه مجلسی - الصفحة ١٢٢ - ٢ - در بيان وضع خاص خط استواء و آفاق مايله

نهانست، و ارتفاع خورشيد از يك نقطه انقلاب خرده خرده فزون گردد تا نقطه انقلاب ديگر و برگردد كم شود تا دوباره باز گردد بدان و سال چهار فصل برابر دارد نه بيشتر.

و اما در بخش سوم خورشيد هيچ گاه ببالاى سر نرسد و دو ارتفاع دارد اعلى و آن باندازه مجموع ميل كلى و عرض بلد است، و اسفل و آن باندازه فزونى تمام عرض بلد است بر ميل كلى، اوضاع ديگر چنانست كه گذشت.

و در بخش چهارم مدار نقطه انقلاب سمت قطب ظاهر ابدى الظهور است و مدار نقطه انقلاب برابر ابدى الخفاء و قطب ظاهر فلك البروج بالاى سر است و قطب برابر زير پا، و دائره منطقة البروج در سال يك بار با دائره افق منطبق شود سپس نيم شرقى منطقه يك بار از افق بالا آيد و نيم ديگر پائين افتد سپس جزء نهانش تيكه تيكه در اجزاء نيم افق شرق طلوع كند و نيم ظاهر خرده خرده نهان شود در نصف افق غربى در شبانه‌روز تا اينكه وضع فلك بحال اول برگردد، و روز در اين آفاق خرده خرده بلند شود تا باندازه يك شبانه روز گردد كه همه روز باشد در وقتى كه خورشيد بنقطه انقلاب ظاهر رسد.

و روز از رسيدن مركز خورشيد بدائره افق آغاز شود، و اگر حساب روز بروشنى باشد و نهانى اختران روز در اينجا يك ماه دراز گردد چنانچه «ساوذسيوس» آن را در رساله بيان حال مساكن روشن كرده، سپس شبى بسيار كوتاه آيد كه شفق و سپيده دمش يكى است و خرده خرده فزايد تا بدرازى يك شبانه روز گردد و باز روزى بسيار كوتاه بدنبالش آيد و همچنين و اينجا پايان معموره سمت شمال است و پس از آن بواسطه سرماى سخت معموره وجود ندارد.

و اما در بخش پنجم بزرگترين مدارهاى ابدية الظهور منطقة البروج در دو نقطه طرف قطب ظاهر قطع ميكند كه دوريشان از معدل النهار برابر است، و بزرگتر مدار ابدية الخفاء هم آن را دو نقطه برابر قطع ميكند و منطقة البروج چهار قوس مى‌شود كه دو نقطه اعتدال و دو نقطه انقلاب ميان آنهايند و آنكه نقطه انقلاب سمت‌