يك نواختى دليل بى‌صانع بودن آنها است بطورى كه ما گفتيم، و اختلاف سير و دگرگونى آنها و هدفها كه بدست ميدهند روشنتر دليلى است كه تعمّد و تدبير مدبّر در آنها حكمفرما است.

بينديش در اين ستاره‌ها كه برخى از سال هويدا شوند و در برخى نهان باشند چون ثريا، جوزاء، و دو شعرا، و سهيل كه اگر در همه وقت آشكار بودند مردم از آنها چيزى نمى‌فهميدند، و ببرخى كارهاشان پى نميبردند، چنانچه اكنون از طلوع نور و جوزاء ميفهمند و از نهان شدن آنها، و پيدائى و نهانى هر يك وقتى جز وقت ديگر براى اينست كه مردم از هر كدام جداگانه سودى ببرند، و چنانچه نهانى و آشكارى ثريا يك مصلحتى دارند، آشكارى پيوست بنات النعش هم مصلحت ديگرى دارد، و آن اينست كه مردم در خشكى و دريا از آن راهيابى كنند: چون هميشه چشم‌رس است و هر وقت خواهند بدان رهنمائى شوند بهر جا خواهند.

و اين هر دو مصلحتجوئى و نياز برآرى است با اينكه دو گونه‌اند و در آنها مقاصد ديگرى هم هست، و نشانه اوقات بسيارى از كارهاى زندگى هستند چون زراعت و درختكارى و سفر خشكى و دريا و پديده‌شناسى در آينده از باران و باد و گرما و سرما و بوسيله آن مسافران در بيابانهاى هراسناك و درياها در شبهاى تار راه‌نمائى شوند، با اينكه در رفت و آمد آنها در جگرگاه آسمان و طلوع و غروبشان عبرتها است، زيرا شتابانترين سير را دارند، و اگر نزديك بودند سرعت آنها و پرتو فروزنده آنها ديده ما را خيره ميكرد و مى‌ربود چنانچه برقهاى پياپى و پريشان گاهى ديده ميشوند.

و همچنان اگر مردمى زير گنبدى باشند و زنجيره‌اى از چراغها بر گرد آنها بچرخند بتندى چنان ديده‌هاشان خيره شوند كه روى بر خاك نهند، بنگر چگونه گردش آنها را بسيار دور نموده تا بديده‌ها زيان نرسانند و آنها را دردمند كنند، و پر شتابان كرده تا اندازه نياز به سير خود پس نيافتند و اندك پرتوى بدان اختران داده تا جاى گير پرتو ماه باشند در شبها كه ماه نيست، و بتوان براى ضرورت‌