جاى چرخش كوكب است و مانند شده بچرخ‌ريس در گرد بودن و چرخيدن، ابو- ريحان گفته: تازى و پارسى در نامگذارى آسمان يك روش دارند، عرب آن را ناميده بشباهت چرخ دولاب آب كشى و پارسيان بزبان خود آن را آسمان گفتند يعنى مانند آسياگردانست (پايان).

شيخ بهائى- ره- گفته: مقصود از فلك تدبير نزديكترين نه فلك است بعناصر كه برخى مصالح عالم كون و فساد بتدبير آنست: برخى مفسران هم در تفسير قول خدا فَالْمُدَبِّراتِ أَمْراً گفته‌اند مقصود افلاك است، و آن يكى از وجوهى است كه طبرسى- ره- نقل كرده و اين يك نحو مجاز است كه ابزار قطع را قاطع خوانند با اينكه قطع كار او نيست.

و در برخى نسخه بسا يافت شده «متصرف در فلك تدوير» و آن هم درست است گرچه نسخه نخست درستتر است و منظور از آن فلك چهارم ماه است و آن فلكى است كه ماه در آن جا دارد و زيرش بترتيب بروج حركت كند و بالاش بر خلاف آنها و مخالف تدوير سياره‌هاى ديگر است، و هر روزى ١٣ درجه و ٣ دقيقه و ٥٤ ثانيه حركت كند، و در كلفتى فلك سوم ماه بنام حامل است، و مركزش ده درجه از مركز عالم دور است، و حركتش هر روزى ٢٤ درجه و ٢٢ دقيقه و ٥٣ ثانيه بر وفق بروج است.

و توى فلك دوم ماه بنام مائل است كه هم مركز با عالم است و سطح زيرينش تماس با كره نار دارد در سطح زبرين آن و از حامل هم بعدش از منطقه البروج دو متمم علاوه دارد كه خرده خرده باريك ميشوند تا دو نقطه اوج و حضيض و حركتش بر خلاف توالى است و در هر روزى ١١ درجه و ٩ دقيقه و ٧ ثانيه است و توى نخست فلك ماه بنام جوزهر است كه هم مركز با عالم است و هم منطقه با فلك البروج و سطح زبرش مماس با سطح زيرين ممثل عطارد است كه چون ممثل عطارد روزى ٣ دقيقه و ١١ ثانيه حركت كند.

سپس گفته: ممكن است معنى فلك تدبير اين باشد كه در آن تدبير امور مقرّر