آسمان و جهان (ترجمه کتاب السماء و العالم بحار الأنوارجلد 14) - علامه مجلسی - الصفحة ٨٦ - اخبار

خبر است يا برودخانه ميان دشت، و در قاموس (ج ١ ص ١٩٥) بمعنى شكاف كمان و فرقه و كانال و بستن بقچه آمده ...[١].

٦- در تفسير على بن ابراهيم (٣١٢) بسندش از امام ششم ٧ در خبر ادريس كه فرموده ملك الموت است: كلفتى آسمان چهارم ٥٠٠ سال راه است و فاصله‌اش تا آسمان سوّم هم ٥٠٠ سال راه و همچنانست آسمان تا آسمان دوم و هر آسمانى و ميانه هر دو آسمانى چنين است (الخبر).

٧- در علل (ج ٢ ص ١٥٦) در خبر يزيد بن سلام است كه از پيغمبر صلى اللَّه عليه و اله پرسيد، چرا اختران خرد و درشت بچشم آيند با اينكه همه در اندازه برابرند؟

فرمود: چون ميان آنها و آسمان دنيا درياهاى پر موجى است از اين رو خرد و درشت ديده شوند، و اندازه همه يكى است (الخبر).

بيان: شايد مقصود سائل اينست كه چرا يك ستاره خرد و درشت ديده مى‌شود با اينكه در همه حال يك اندازه دارد چنانچه خورشيد و ماه در افق بزرگتر ديده ميشوند تا در بالاى سر، چون در افق بخار زياد است و با برخورد شعاع ديد

[١] كهكشانها امروزه مهمترين نظرگاه دانشمندان فلكى است و تا آنجا معلوم شده كه مركز جهان ماده و همه پديده‌هاى اين فضاى بى‌نهايتند و فعل و انفعالات اساس ماده كه به پيدايش ملياردها اختر و مليونها منظومه شمسى ميگرايد از آنها است و در حقيقت كارخانه‌هاى منظومه‌سازى هستند كه ماده در آنها طوفانى مى‌شود و بصورت لوله‌هاى چرخنده در مى‌آيد و كم كم كره‌اى و اخترى ميگردد و شمارى از آنها از مركز كهكشان مربوطه صادر ميشوند و در گوشه از فضا بدور هم فراهم ميشوند و منظومه‌اى تشكيل ميدهند و امام در جواب نفرمود كهكشان در آسمانست فرمود رودخانه آسمانست يعنى چون نهريست كه همه اختران از آن بهمه جاى فضاى آسمانى روانه ميشوند و سرچشمه‌ايست هميشه در كار ساختن و پرداختن و فرستادن و اين تعبير بسيار لطيف و پر معنا و معجزه آسا است( شرح مترجم).