آسمان و جهان (ترجمه کتاب السماء و العالم بحار الأنوارجلد 14) - علامه مجلسی - الصفحة ١٨٢ - كلامى در باره جرم و مساحت خورشيد و ماه
٢٥ مقاله يكم كتاب كره و اسطوانه ارشميدس حاصل ضرب قطر كرده در دائره عظيمه آن برابر است با سطح محيط بآن كره، و چون تسطر كره را در دائره عظيمه آن ضرب كنى مساحت سطح زمين بدست آيد و آن ١١/ ٤ ٢٠٣٦٣٦٣٦ فرسخ است.
و قطر زمين را ٥/ ٢ ٣ برابر قطر ماه يافتند كه مىشود در حدود ٧٤٧ فرسخ و محيط دائره عظيمه ماه مىشود ٢/ ١ ٢٣٤١ فرسخ تقريباً و مساحت همه سطح كره ماه مىشود ١٧٤٣٨٤٣ فرسخ و قطر جرم خورشيد ٢/ ١ ٥ قطر زمين است زيرا قطر خورشيد را برابر ٥/ ٤ ١٨ نسبت به ٥/ ٢ ٣ يافتند و خارج قسمت آن ٢/ ١ ٥ است و اندازه قطر خورشيد ٢/ ١ ٢- ١٤٠٠٠ فرسخ است و محيط دائره عظيمه جرم خورشيد مىشود ٤٤٠٠٠ فرسخ تقريبى نزديك بحقيقت.
و بنا بر اين مساحت جرم خورشيد مىشود ٦١٦٠٠٠٠٠٠، و جمع مساحت سطح خورشيد و ماه مىشود ٦١٧٧٤٣٨٤٥ فرسخ و بر حسب آنچه از رصد خود يافتهاند حد وسط دورى زمين تا خورشيد ١٠٣٧٣٨١ تقريباً و خورشيد ٨/ ١ ٤/ ١- ١٣٦ برابر زمين است، و ٦٦٤٤ ماه و زمين ٤/ ١ ٣٩ برابر ماه است.
و قطب فلك تحصيل و تحقيق از دانشمندان مشهور جمهور، در طبيعيّات كتاب «درّة التاج» گفته: حكيم فاضل مؤيد الدين عروضى در اين مسأله يك تحقيق بىسابقهاى نموده و بنقل از او جرم خورشيد ١٦٧ برابر زمين است و جرم زمين ٤٠ برابر جرم ماه است، سپس اين رصدگران آمارگر، بعدا بعد هر كوكبى را بعد اقرب كوكبى دانند كه بالاى او است و لازم آيد كه بعد محدب هر فلك بعد مقعر فلكى باشد كه بالاى آنست.
ولى در حساب ابعاد نيم قطر كواكب و كلفتى جوزهر ماه و باقيمانده متمم عطارد را در ميان اقرب ابعاد و مقعر فلكش بحساب نياورند، زيرا مقصود اصلى آنها همان آگاهى از بزرگى اين اجرام شريفه است بطور خلاصه، تا قدرت نهائى