آفريننده آنها جلت عظمته دانسته شود، نه مقصود اين باشد كه آنها را در برابر ديد ذهن آدمى چشمگير سازند، زيرا عقول حكماء و فهم عقلاء از درك آن عاجز هستند.

و از اين رو مينگرى كه در حساب مساهله روا ميدارند با اينكه صرف نظر از يك ثانيه در حساب منزلها از حقيقت بدور ميدارد، و البته كه من بر آنها اعتراض كردم كه مسافتى كه در مجسطى و همگنانش ميان محدب فلك ماه و مقعر فلك خورشيد ضبط كرده‌اند، دو كلفتى فلك زهره و عطارد را فراگير نيست تا چه رسد كه ميان محدب فلك جوزهر ماه و مقعر فلك خورشيد آن دو را فرا گيرد.

و حق اينست كه اين هم ناشى از سهل انگارى در حسابست باعتبار اينكه كسور و خرده‌هاى ديگر را منظور نداشته‌اند، و رصدشناس فاضل و آمارگر مهندس كاشانى اشكال را در رساله (سلّم السماء) مورد توجه دقيق قرار داده، و حساب را بطور نهائى از سر گرفته و ثانيه و ثالثه‌ها را منظور داشته، و قطر جرم ماه را ٧٣١ فرسخ ثبت كرده، و درست همانست كه ما گفتيم، و قطر خورشيد را، ١٧٥٣٨ فرسخ دانسته بنا بر اينكه ١٠/ ٩ ٦ قطر زمين است تقريباً، ولى با دقت در حساب ٢٠/ ١ ٦/ ٥ ٦ برابر آنست بنا بر اينكه آن ٤٢/ ١ و ٦/ ١ زمين است و راستش اينست كه ٥/ ١ بجاى ٦/ ١ باشد، و جرم خورشيد را ٣٢٦ برابر زمين شمرده و راستش اينست كه ٥/ ١ بر آن افزوده شود تقريباً.

و چون اين حسابها دانسته شد بدان كه آنچه امير المؤمنين ٧ در پاسخ پرسش شامى فرموده مطابق همان ارصاد معتبر حكماء پيشين يونانست كه در همه اعصار تا اين قرون اخيره مورد اعتماد بوده، ولى امام ٧ هيچ مسامحه در حساب روا نداشته و كسور را هم نينداخته، و شايد قطر زمين را اندكى بيش از مشهور دانسته، يا قطر خورشيد را ٦ برابر قطر زمين بنسبت ١٨ به ٥ گرفته و آنان آن را به نسبت ٥/ ٤ ١٨ با ٥/ ٢ ٣ گرفته‌اند و خلاصه طبق فرموده امام بايد قطر خورشيد ١٥٢٠٠ فرسخ باشد