فقرات فقهيه - شريفي اشکوري، الياس - الصفحة ٢١٨ - * ششم - آبها *

* ششم- آبها*

منظور از آبها آب رودخانه‌هاى بزرگ و نهرهاى بزرگ نظير دجله و فرات و نيل و يا نهرهاى كوچكى است كه كسى در جارى كردن آن دخالت نداشته، بلكه به خودى خود از چشمه‌سارها و يا برف انبارها و يا سيلها منشاء گرفته‌اند و چشمه‌هاى خود جوشى كه از شكاف كوه يا از زمين مَوات جوشيده و بيرون مى‌آيند و نيز آبهاى جمع شده از ريزش باران كه در بيابان باريده و در گودالى جمع شده‌اند.

٣٢- آبهاى مذكور از مشتركات عمومى هستند و مردم در استفاده از اينگونه آبها برابرند، و هر كسى كه مقدارى از آنها را با ظرف يا موتور و يا حوض و امثال آن حِيازَت كند مالكش مى‌شود و همه احكام ملك بر آن مترتّب مى‌گردند، چه حيازت كننده مسلمان باشد و چه كافر؛ و اما آب چشمه و چاه و قناتى كه كسى آن را در ملك خود يا در زمين مَوات و به قصد تملّك آب آن، حفر كرده است، ملك همان شخص مى‌باشد و جائز نيست كسى بدون اذن مالكش از آن آب بردارد يا در آن تصرف ديگرى بنمايد؛ و مالك اين آب مى‌تواند آن را به يكى از اسباب شرعيّه قهريّه مانند ارث و يا اسباب شرعيّه اختياريّه مانند بيع، صلح، هبه و ... به ديگرى منتقل نمايد.

بلى، جائز است بعض تصرفات در نهرهاى بزرگ مملوك همچنانى كه در بخش‌