تعريف، كسى مدّعى مالكيّت آن شود ولى نتواند نشان درستى از آن بدهد، يا اينكه يابنده از إعلان و تعريف معذور باشد، مثلًا بترسد كه با اين كار در معرض تهمت يا خطر ديگرى واقع شود و يا اينكه صاحب مال به جاى دورى سفر كرده و يابنده دسترسى به او نداشته باشد، در اين سه فرض وجوب إعلان از او ساقط مى‌شود؛ و احوط آن است كه با آن مال معامله مجهول المالك نمايد، كه در اين صورت متعيّن است آن را صدقه بدهد.

٨٢- اگر دو نفر با هم گمشده‌اى را كه كمتر از يك درهم ارزش دارد بيابند و بردارند يا يكى به ديگرى وكالت بدهد كه آن از طرف او هم بردارد، جائز است در همان حال و بدون إعلان آن را بين خود بطور مساوى تقسيم نموده و تملّك نمايند؛ اما اگر چيزى كه پيدا كرده‌اند به مقدار يك درهم- يعنى ٦/ ١٢ نخود نقره سكّه‌دار- يا بيشتر ارزش دارد، إعلان و تعريف بر هر دو واجب مى‌گردد، هرچند در صورتى كه مال تقسيم شود، سهم هر كدام از آنها به تنهايى به حدّ يك درهم نرسد؛ و جائز است هر دو به وظيفه تعريف قيام كرده و وظيفه را بين خود تقسيم نمايند- مثلًا با هم تفاهم نموده و هر يك در مقدارى از سال بطور مساوى يا با تفاوت وظيفه إعلان و تعريف را انجام دهند تا تكليف از هر دو ساقط گردد- يا هر دو مستقلًا اقدام به وظيفه نموده و هر يك براى خود بطور جداگانه يكسال إعلان و تعريف نمايد و يا يكى از آنها هم از طرف خودش و هم به نيابت از ديگرى به وظيفه إعلان و تعريف اقدام كند؛ و چنانچه در هيچ يك از راه‌هايى كه گفته شد به توافق نرسند، بايد هر يك نيمى از سال را مستقلًا يا توسط نائب إعلان كنند؛ و اگر هر دو يك اجير بگيرند، بايد هر كدام نيمى از مزد او را پس از پايان يك سال تعريف و إعلان بپردازد؛ و اگر تا پس از پايان سال صاحب مال پيدا نشود، جائز است در صدقه دادن يا به امانت نگهداشتن و يا تملّك مال با هم توافق كنند.

و نيز جائز است مال را بالسّويه تقسيم نموده و هر كدام درباره سهم خود به يكى از سه راهى كه گفته شد عمل كند، مثلًا يكى سهم خود را تملّك كند و ديگرى سهم خود را صدقه بدهد؛ لكن اگر هيچكدام به وظيفه إعلان و تعريف عمل نكرده باشند يا يكى از آنها شش ماه إعلان كرده و ديگرى از روى عمد يا به علت عذرى از إعلان سر باز زده‌