فقرات فقهيه - شريفي اشکوري، الياس - الصفحة ١٨٥ - احكام مربوط به احياء زمينهاى موات

احكام مربوط به احياء زمينهاى مَوات‌

٢- زمينهاى مَوات به دو دسته تقسيم مى‌شوند:

دسته اول: زمينهاى مَوات بالاصالة- يعنى زمينهايى كه در اصل موات بوده‌اند- و منظور از آنها زمينهايى است كه معلوم باشد در قرنهاى قبل نيز سابقه احياء نداشته‌اند و يا اطلاعى درباره سابقه آنها در دست نباشد، كه اينگونه زمينها جزء انفال هستند و ملك امام معصوم عليه السلام مى‌باشند؛ لكن در زمان غيبت آن حضرت عليه السلام هركس با شرائطى كه در فقره قبل ذكر شد آنها را احياء كند- و به عمران و آبادى آنها بپردازد؛ بنابر اقوى احياء كننده مالك آنها مى‌شود، چه مسلمان باشد و چه كافر، چه آن زمينها در سرزمين اسلام باشند و چه در سرزمين كفر، چه از أراضى خراجيّه باشند مانند زمينهاى عراق و چه از أراضى غير خراجيّه.

دسته دوم: زمينهاى مَوات بالعرض و منظور از آنها زمينهاى متروكى است كه سابقه ملكيّت يا احياء داشته‌اند ولى بعداً به علّتى دچار ويرانى و موات شده و اكنون مالكين آنها شناخته نمى‌شوند، كه اينگونه زمينها خود بر دو قسم مى‌باشند:

اول: زمين مواتى كه به سبب مرور زمان و گذشت ايام اهلش منقرض و هلاك شده و زمين بى‌مالك شده است، مانند زمينهاى مخروبه و آباديهاى متروكه و شهرهاى‌