فقرات فقهيه - شريفي اشکوري، الياس - الصفحة ١٠٠ - دسته سوم - دين و مضمونله و مضمونعنه نزد ضامن معين باشند

٢٦- دينى كه ضامن مى‌خواهد آن را ضمانت كند، چهار صورت در آن متصوّر است:

صورت اول: دين بطور دَين مستقر بر ذمّه بدهكار ثابت باشد، مانند قرض يا عوضين- يعنى كالا و قيمت آن- در خريد و فروشى كه خيار در كار نباشد.

صورت دوم: دين بطور متزلزل بر ذمّه بدهكار ثابت باشد، مانند يكى از عوضين در خريد و فروشى كه خيار[١] در كار باشد، نظير اينكه قيمت كالا را بطور كلى براى فروشنده يا خود كالا را بطور كلى براى خريدار ضامن شود.

صورت سوم: دين بطورى باشد كه قسمتى از آن مستقر و قسمت ديگر متزلزل باشد، مثلًا مهريه- كه تا پيش از دخول نيمى از آن بر ذمّه زوج ثابت است و بقيّه آن متوقف بر دخول مى‌باشد- را بطور كلى ضامن شود.

صورت چهارم: دين اصلًا بر ذمّه بدهكار ثابت نباشد، نظير اينكه ضامن به مضمونٌ‌له بگويد فلان مبلغ به فلانى قرض بده يا اين مال را نسيه به او بفروش به ضمانت من، يا بگويد چنانچه فلانى خرابى به بار آورد يا مرتكب خيانتى شد، خسارت آن را من مى‌پردازم، يا مثلًا به كار فرما بگويد اين كارگر را استخدام كن و اگر دزدى كرد يا خسارت ديگرى وارد آورد من ضامن هستم.

كه در صورت اول، دوم و سوم ضمانت صحيح است، چون دين بر ذمّه مضمونٌ‌عنه ثابت مى‌باشد؛ ولى در صورت چهارم ضمانت صحيح نيست، زيرا در اين صورت دين بر ذمّه مضمونٌ‌عنه ثابت نمى‌باشد؛ و اين صورت- يعنى صورت چهارم- اصلًا ضمان نيست، بلكه تعهّد به ضمان است.

دسته سوم- دين و مضمونٌ‌له و مضمونٌ‌عنه نزد ضامن معيّن باشند:

٢٧- هر يك از دين و مضمونٌ‌له و مضمونٌ‌عنه بايد نزد ضامن معيّن و ممتاز باشند،

[١] - خيارات در جلد ٥، بخش« مشتركات مربوط به بخشهاى اموال خاص»، صفحه ١٤٣، فقره( ١١٧) ذكرشده‌اند.