فقرات فقهيه - شريفي اشکوري، الياس - الصفحة ١٩٥ - احكام مربوط به حريم

و مَرافق مورد نياز هر احداث شده‌اى با احداث شده ديگر تفاوت دارد، پس اگر آنچه احداث شده است مثلًا خانه باشد، مصالح و مرافقش به حسب عادت بيشتر است از مرافقى كه يك چاه يا يك نهر احداث شده محتاج به آن است و همچنين است بقيّه چيزهايى كه احداث مى‌شوند، بلكه از نظر شهرها و عادت هر شهر و مردمى نيز مختلف مى‌شود، پس اگر كسى بخواهد حوالى محلى كه احتياج به حريم دارد را احياء كند، بدون اجازه مالك آن محل و رضايت او جائز نيست؛ و اگر بدون اجازه و رضايت او احياء كند، مالك نمى‌شود بلكه غاصب است.

٢٧- حريم خانه مقدارى از محوطه اطراف آن است كه محل ريختن زباله، خاكستر، آب ريز و برف انداز خانه بوده و عرفاً تابع آن به شمار مى‌آيد، و از طرف درب ورودى هم به حدّى است كه جهت رفت و آمد اهل خانه، ميهمانان و احشام آنها لازم مى‌باشد، و حريم ديوارى كه جزء خانه نيست مثل ديوار حياط، باغ و ...، مقدارى است كه براى تجديد بنا و تعمير خانه يا خود ديوار و ريختن مصالح و ساخت آن لازم است.

٢٨- حريم چاه و نهر تا حدّى است كه با احياء، زمينهاى اطرافشان دچار ضرر و ويرانى نشوند و امكان لايروبى و رفت و آمد در لب نهر و نيز ايستادن و آب كشيدن از چاه با دست يا دولاب و يا نصب پمپ و درست كردن چاله و حوضچه در كنار آن و يا ساخت استخر جهت آبيارى مزارع و بستان و همچنين ريختن گل و لاى و سنگهاى كف چاه باشد؛ و حريم چشمه هم به اندازه‌اى است كه براى لايروبى و بهره‌برى از آن نياز است.

٢٩- آخرين حلقه چشمه، چاه و قناتى كه محل جوشش آب و در اصطلاح مادر چاه است و همچنين ديگر حلقه‌هايى كه جوشش دارند، علاوه بر حريم ذكر شده در فقره قبل، حريم ديگرى دارند و آن حريم اين است كه اگر چاه براى آب دادن حيوان حفر شده باشد، حريمش چهل ذرع و اگر براى آبيارى مزارع و باغستان حفر شده باشد شصت ذرع مى‌باشد، پس جائز نيست كسى در فاصله كمتر از اين مقدار، بدون اذن‌