یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٦٠ - نهضت آزادی بخش اسلام

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١، ص: ٦٠

بوذرجمهر و انوشیروان).

عامل دیگر که آن نیز [مربوط] به طبقه آزادی از دست داده است اسارت عقلی است که قرآن کریم با آن نیز سخت مبارزه کرده است [١].

ارزش آزادی.

(ر. ک: نمره ٤):

٢. آزادی برای بشر فوق العاده امر مقدسی به شمار میرود. بعضی آن را بالاترین نعمتها دانستهاند، و حال آنکه چنین نیست.

ترقی و تجلی فکر و عمل انسان:

زیرا آزادی جز نبودن مانع و سد برای ترقی و تجلی فکر و عمل بشر چیزی نیست و حال آنکه فرهنگ و عوامل آموزش و پرورش و همچنین امنیت اثر کمتری ندارد. برای یک گل، نبودن مانع و سد برای رشد و ترقی آنقدر مهم نیست که وجود عامل رشد و تربیت و نبود عامل ناامنی مهم است. ولی این در زندگی بشر نکته خاصی دارد که چرا [آزادی] چنین جایگاهی را گرفته است و تا این حد مقام بلندی را پیدا کرده است که بعضی حتی میخواهند آن را بپرستند، بالاترین نعمتها، اصل و مادر همه سعادتها و همه موفقیتها دانستهاند [٢]. آن این است که بشر این نعمت را همیشه از هر نعمت دیگر کمتر داشته است، سلب این نعمت را از ناحیه همنوعان خود داشته است نه از ناحیه سیل و زلزله و طوفان و وبا، آنها را چاره پذیرتر از این میدانسته است و حق هم داشته است.

فرشتگان از روز اول همین نقطه ضعف را در بشر دیدند که گفتند: أَتَجْعَلُ فیها من یفسِدُ فیها ....

چاره ناپذیری عدم امنیت افراد از ناحیه یکدیگر از ناحیه خلقت:

و این حالت از ناحیه خلقت چاره پذیر هم نیست. اختیار و آزادی طبیعی هر فرد و امکان تجاوز افراد به یکدیگر جزء جوهر ذات انسان است، و کمال انسانیت جز با اختیار و آزادی هر فرد در کار خود نمیباشد، و الّا انسان در سطح حیوانات سقوط میکند، این اختیار