یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٠٩ - یادداشت علم و ایمان - سخنرانی دبیرستان علوی در ٢٢ رمضان ٩٢ برای دانش آموزان سیکل دوم

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١، ص: ٥٠٩

حرارت عشق و نور سرد ضعیف عقل:

«ثروت خستگیآور است، عقل و حکمت نور ضعیف سردی است اما عشق است که با دلداری خارج از حد و بیان، دلها را گرم میکند. این گرمی در عاشقی بیشتر از معشوقی است.».

[این مطلب] مؤید نظر ماست در گذشته، با این تفاوت که باید [میان] عشقهایی که به قول مولوی پی رنگی است با عشقهای جاوید فرق گذاشت.

ویل دورانت، (لذات فلسفه)، صفحه ٢٠٦:

نقص نظریه تربیتی سپنسر:

«آیا افزایش آموزشگاهها و لیسانسیهها میتواند ما را ملتی باهوش و آگاه سازد؟ ضرر و خسرانی که متوجه مدارس و دانشگاههای ماست بیشتر از نظر تربیتی سپنسر است که تربیت را سازگار کردن انسان با محیط خود تعریف کرده است. این تعریف، مرده و مکانیکی است و از فلسفه «برتری مکانیک» برخاسته است و هر ذهن و روح خلّاق از آن متنفر است.

ارزش علوم انسانی:

نتیجه این شده که مدارس ما از علوم نظری و مکانیکی پر شده است و از موضوعات ادبیات و تاریخ و فلسفه و هنر که به قول خودشان بیفایده است خالی مانده است.

محصول تربیت سرد مکانیکی و علمی و صنعتی، نیمه انسان است نه انسان کامل:

بدین ترتیب ما جوانانی بار میآوریم که اهل اداره و دفتر و تکنیک هستند و پس از پایان کار روزانه به سراغ هفته نامههای مصور رنگی میروند و یا به سینماها هجوم میآورند که همه صحنههای عشقی یکنواخت با بدنهای عریان یکنواخت نشان میدهد. تربیت مکانیکی و «عملی» انسان کامل به بار نمیآورد، بلکه آنچه میپرورد نیمه انسان است. این تربیت تمدن را تابع صنعت و حیات را پیرو فیزیک، و ذوق و آداب را مطیع ثروت میسازد. تربیت باید «انسان کامل» بیافریند، باید همه قوای خلّاق انسان را بپروراند و دریچه ذهن او را بر روی مناظر خوشایند و آموزنده جهان باز کند.

انسان فاقد هنر و درک زیبایی و فاقد حکمت:

مردی که کیسهاش از میلیونها ثروت پر است اما موسیقی بتهون و شعر هاردی در گوشش صدایی بیش نیست و نقاشیهای کورو و مناظر جنگل در غروب پاییز جز رنگ چیز دیگری