یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٨٩ - ضرورت ایمان

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١، ص: ٤٨٩

٢. نقش احتیاج در ایجاد یا حذف امور. آیا خلئی امروز در جهان از ناحیه ایمان وجود دارد یا نه؟ آن خلأ در چه ناحیه است؟.

٣. خودت را بشناس، معرفة النفس اعظم المعارف. خیلی مشکلات مربوط به زندگی اخلاقی و اجتماعی انسان با شناختن خود انسان حل میشود.

٤. تفاوت انسان و حیوان در ایجاد تمدن متحول و متکامل و آگاهانه و مورد تسلط انسان برخلاف حیوان که یا فاقد تمدن است و یا آنچه به نام زندگی اجتماعی دارد بر او بار شده و تحمیل شده، نه خودش آن را آفریده است و نه قدرت تعویض و تبدیل و تجدید و تکمیل آن را دارد.

٥. منشأ این تفاوت این است که انسان در دو ناحیه با حیوان تفاوت دارد: ناحیه آگاهی، ناحیه هدفها و آرمانها و دیگر آزادی.

٦:.

الف. تمدن معلول علم و ایمان است.

ب. تفاوت انسان و حیوان در شعاع بینشها و در سطح خواهشها.

ج. قلمرو آگاهی حیوان محسوسات است و لهذا فردی و جزئی است، منطقهای است، منطقهای است، حالی است و از چهارچوب فردیت، محیط زیست، زمان حال خارج نمیشود (اگر خارج شود آگاهانه نیست. برخلاف قلمرو آگاهی انسان که کلی و جهانی و همه زمانی است، هم به گذشته تعلق میگیرد و هم به آینده.

د. اندیشه جاودانگی در انسان.

ه. خروج حیوان از محدودیت، جبری و غریزی است نه آگاهانه و آزادانه.

و. آرمانهای کلی، مجرد، جهانی، ابدی انسان.

ز. ارزش ایمان و عقیده برای انسان تا آنجا که حیات را فدای عقیده میکند.

ح. جنبه مادی تمدن انسان مولود آگاهی وسیع و جنبه معنوی آن مولود بالارفتن سطح آرمانها و ایدهها و هدفهاست.