یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٢٨ - در انفاقات باید ملاحظه جنبه های روحی و معنوی هم بشود

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١، ص: ٤٢٨

در اینجا قرآن به یک موضوع مهم اجتماعی اشاره کرده و آن موضوع وقوع جرمها و جنایتها و قتلها و حتی انقلابات بنیان کن است.

ما همیشه عادت کردهایم که از حسادت و کینه مذمت کنیم به اعتبار اینکه «رذیلت» است. فقط خواستهایم تحت عنوان قبح ذاتی عقلی با حسادت و کینه مبارزه کنیم، هیچ فکر نکردهایم که این حسادتها و کینهها معلول چه عواملی است. باید علل و عوامل آن را از بین برد.

مردم متمکن نباید در رفتار و در انفاق خود طوری عمل کنند که طرف تحقیر شود، حس حسادت و کینه و انتقام او را تحریک کنند، نباید در او آزار روحی ایجاد کنند و روحش را بفشارند، به وسیله منت و تحقیر نباید بر تن او بیفزایند و از جانش و شخصیتش و غرور و مناعتش و کرامتش بکاهند.

فاصله طبقاتی آن قدر منشأ بروز این بیماریها و خطرهای اجتماعی نمیشود، بلکه به رخ کشیدنها و مصداق «فَخَرَجَ عَلی قَوْمِهِ فی زینَتِهِ» شدنها منشأ بیداری آرزوها و تمنیات میگردد.

در سیره اولیاء دین میخوانیم که آنها مثل این بود که از فقرا منت میکشیدند. در (نهج البلاغه) وصیت معروف به امام حسن میفرماید:

و اعلم ان امامک طریقاً ذا مسافة بعیدة و مشقة شدیدة و انه لا غنی بک فیه عن حسن الارتیاد و قدر بلاغک من الزاد مع خفة الظهر، فلا تحملن علی ظهرک فوق طاقتک فیکون ثقل ذلک وبالًا علیک، و اذا وجدت من اهل الفاقة من یحمل لک زادک الی یوم القیامة فیوافیک به غداً حیث تحتاج الیه فاغتنمه و حمّله ایاه و اکثر من تزویده و انت قادر علیه فلعلک تطلبه فلا تجده..

به هر حال مراعات رفق و نرمی لازم است: قَوْلٌ مَعْروفٌ وَ مَغْفِرَةٌ خَیرٌ مِنْ صَدَقَةٍ یتْبَعُها أذی. (بقره ٢٦٣).

در سوره اسراء میفرماید: وَ إمّا تُعْرِضَنَّ عَنْهُمُ ابْتِغاءَ رَحْمَةٍ مِنْ رَبِّک تَرْجوها فَقُلْ لَهُمْ قَوْلًا مَیسوراً.