یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٣٨ - اقبال و اجتهاد - طرز تفکر اسلامی درباره ابدیت و تغییر

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١، ص: ٢٣٨

آنچه ابدی و دائمی است در این جهان تغییر دائمی [١]، جای پای محکمی برای ما میسازد. ولی چون اصول ابدی به این معنی فهمیده شوند که معارض با هر تغییرند یعنی معارض با چیزی هستند که قرآن آن را یکی از بزرگترین آیات خدا میداند آن وقت سبب آن میشوند که چیزی را که ذاتاً متحرک است از حرکت بازدارند.

شکست اروپا در اصل ابدیت و شکست دنیای اسلام در اصل تغییر:

شکست اروپا در علوم سیاسی و اجتماعی اصل اول را مجسم میسازد و بیحرکتی اسلام در ظرف مدت ٥٠٠ سال اخیر اصل دوم را مجسم میسازد. آیا اصل حرکت در اسلام چیست؟ همان است که به نام اجتهاد خوانده میشود ... اندیشه اجتهاد به نظر من مبتنی بر آیهای از قرآن است بدین مضمون: و آنان که در ما بکوشند ایشان را به راههای خود رهبری خواهیم کرد.».

عوامل رکود فقه اسلامی:

عوامل رکود فقه اسلامی:.

١. مبارزه با حریت عقل از طرف اشاعره.

٢. طلوع و رشد تصوف زاهدانه.

٣. حمله مغول و ویرانی بغداد.

آیا فقه اسلامی قابل تحول و تکامل است؟

(سؤالی که آینده اسلام با آن روبرو است):

ص ١٨٥:

«سؤالی که ترکیه امروز با آن روبروست و محتملًا کشورهای مسلمان دیگر نیز در آیندهای نزدیک با آن روبرو خواهند شد این است که آیا فقه اسلامی قابل تحول و تکامل هست یا نه؟ و البته پاسخ گفتن به چنین سؤالی مستلزم کوشش عقلی عظیم است و بدون شک به آن جواب مثبت داده خواهد شد.»