یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٢٦ - اصلاح و تجدد دینی ( موضوعات )

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١، ص: ٢٢٦

است. بازگشت به مرحله غلط است اما بازگشت به اصل حرکت آفرین و انرژی زا و حقیقت منش ضروری است.

١١. اقبال: شرقی، مسلمان، اندیشمند و فیلسوف، عالم، آزادیخواه و ضد استبداد سیاسی و ضد استعمار، اشراقی، مجاهد، هنرمند، ادیب، اسلام شناس.

١٢. مصلحانی که عملًا مفسد از آب درآمدند از قبیل سِر سیداحمدخان هندی و محمدبن عبدالوهاب و تا اندازهای احمد کسروی که در آغاز مدعی اصلاح بود و سر از ادعای پیغمبری و اهانت به ائمه شیعه درآورد.

١٣. راجع به سید احمد خان رجوع شود به کتاب (سهم مسلمانان در نهضت هندوستان) ترجمه آقای خامنهای و جزوه «نامهای به دفاع از اقبال و مسلم لیک» از شریعتی.

١٤. استعداد اسلام و فرهنگ اسلامی و فرهنگ مسلمانان برای حرکتی ضد استبدادی و استعماری، و برای ساختن چنین ملتی مجاهد و مدافع و ایثارگر و برای نهضتی مترقی، هم از نظر فکری و علمی و هم از نظر عملی.

١٥. نهضت ضد عقب ماندگی و ضد استعمار و ضد استبداد.

١٦. نهضت و جنبش ایران یک نهضت یک بعدی نیست که مثلًا ضد استبداد، ضد استعمار، طرفدار حقوق بشر، دموکراسی، ضد تبعیضهای طبقاتی ... [باشد،] بلکه چندبعدی و همه جانبه است.

١٧. در قرون اولیه، حرکتها و نهضتهایی از قبیل نهضت اخوان الصفا نهضتی علمی و عملی بود و نهضت فارابی در جهت تطبیق دین و فلسفه، دین و عقل یا تدین و تعقل، و نهضت اشعری در جهت مبارزه با افراط در عقل گرایی و دفاع از سنت، و نهضت غزالی در احیاء علوم دینی، و نهضتهای سربداران در جهت مبارزه با مظالم حکومتها بود و برخی نهضتها مثل شعوبیه در آغاز نهضتی اصلاح طلبانه بود و در آخر خود دچار همان بیماری شد. و نهضت زنج، نهضت سیاه علمان، سرخ علمان باید تحلیل شود. نهضت خرمدینان ماهیت کثیف