درجات اشاره به صعود انسان دارد . انسان كه بالا مى رود درجات را مى پيمايد . دركات در مقابل درجات است كه به سقوط و هبوط انسان اشاره دارد : انسان كه پايين مى آيد دركات را طى مى كند , لذا جهنم را دركات است .

خداوند سبحان انسان را كه در قرآن بالا مى برد درجات تعبير مى كند : والذين اوتوا العلم درجات [١]

هم درجات عند الله [٢] فاولئك لهم الدرجات العلى [٣] و فرمود : ان المنافقين فى الدرك الاسفل من النار [٤] .

عدد آيات قرآن چند است كه درجات بهشت به عدد آيات قرآن است ؟ قرآن يكصد و چهارده سوره است , و آيات آن را شش هزار و ششصد و شصت و شش گفته اند . تفصيل بحث را در آخر جلد پنجم وافى ( ص ٢٧٤ ) طلب بايد كرد . و لكن قرآن را عوالم است . يك عالم آن قرآن كتبى است , و آن همين قرآن است كه بر روى دست مى گيريم و مى گشاييم و با زبان و دهن و صوت و لفظ اينجا , يعنى عالم ماده و نشاه عنصرى , قرائت مى كنيم , و چون صورتى در زير دارد آنچه در بالاستى , همانطور كه هر ذره را عوالم است كه و ان من شيى الا عندنا خزائنه [٥] آن قرآنى كه كتاب مكنون است در لوح محفوظ است . لا يمسه الا المطهرون [٦] . آن قرآنى است كه از مقام شامخ اسماء و صفات الهى از خزائن ربوبى , از ملكوت عالم تنزل پيدا كرده تا به صورت كتب در آمده است . اميرالمؤمنين عليه السلام فرموده است : و اعلم ان لكل ظاهر باطنا على مثاله [٧] اين قرآن كتبى صورت كتبيه انسان كامل است , و آن قرآن عينى صورت عينيه انسان كامل است .

قرائت هم در هر نشاه صورتى دارد . قرائت اين نشاه با اين لب و دهن است . و مطابق عوالم و نشئات , قرائتها تفاوت دارد . شما در بيدارى كه حرف مى زنيد طورى است , و در عالم خواب كه با آن بدن برزخى حرف مى زنيد طور ديگر است .

[١]مجادله ٥٨ : ١١ .

[٢]آل عمران ٣ : ١٦٣ .

[٣]طه ٢٠ : ٧٥ .

[٤]النساء ٤ : ١٤٥ .

[٥]حجر ١٥ : ٢١ .

[٦]واقعه ٥٦ : ٧٩ .

[٧]نهج البلاغه خطبه ١٥٢ .