جستارهايي در فلسفه دين - فتحی زاده، مرتضی - الصفحة ٨٨

صورت اول مي گوييم «او ناگهان نااميد گشت» و در حالت دوم مي گوييم «ناگهان چهره اش در هم شد». در مورد اظهار خشم زياد نيز مي گوييم «او بسيار خشمگين شد» و «خونش به جوش آمد». عبارت «چهره اش در هم شد». افزون بر تأثير عاطفي يا ادبي بر مخالف، از واقعيت نااميدي نيز خبر مي دهد، چنان که عبارت «خونش به جوش آمد» افزون بر مجازگويي و تأثير عاطفي و ادبي، مفاد خبري نيز دارد.

البته جدا سازي کاربردهاي مجازي و حقيقي عبارات، مهم و راهگشاست، اما معيار و ضابطه مشخصي براي اين کار در دست نيست. مجازي يا حقيقي بودن يک گزاره به محتواي آن و قصد و هدف استعمال کنندگان آن بستگي دارد. زبان طبيعي و معمولي ما، که روزمرده آن را به کار مي بريم، سرشار از کاربردهايي است که منشأ [١] و هاله هاي معنايي [٢] مجازي دارد. اگر منظور از «زبان حقيقي» اين باشد که در آن هيچ معناي کشسان [٣] يا عاريه اي [٤] نباشد، پس فقط بخش بسيار کوچکي از زبان روزمره ما حقيقي خواهد بود. ما زبان را به سبب قدرت القايي، شاعرانه و احساسي اش بر مي گزينيم. زبان مجازي مبنا و اساس جريان تفهيم و تفاهم نيست، اما بدون اغراق در اين جريان نقش دارد. البته در زبانهاي علمي و متون حقوقي و هنگام توصيف اصطلاحات فني و تخصصي، که نيازمند دقت زيادند، بيشتر از زبان مستقيم و صريح استفاده مي کنيم؛ چون در اين موارد زبان غير مجازي معتبر است و حقوقدان، فيزيکدان، فيلسوف، پزشک، مهندس، رياضي دان به «صدق واقعي» و بُعد اخباري زبان علاقه مندترند تا به جنبه القايي و احساسي آن.