جستارهايي در فلسفه دين - فتحی زاده، مرتضی - الصفحة ٧٤

ديني است، بلکه بر عکس، ديني بودن يک زبان به نقشي که واژه هاي غالباً معمولي و رايج در متون عقايد و آيين هاي ديني برمي آورند، بستگي دارد. زبان وقتي ديني مي شود که به طور ديني به کار رود؛ يعني اهداف گوناگون ديني را تعقيب کند و عقايد مختلف ديني را بيان کند. بنابراين، بهتر است صفت «ديني» را به جاي اين که به نوع مشخصي از زبان نسبت دهيم، آن را قيدي بدانيم که حالت يا روش کارکرد زبان را باز مي نمايد.

بحث و ژرف انديشي درباره زبان ديني معمولاً در حوزه مطالعات فلسفه دين صورت مي گيرد. توجه و رويکرد فيلسوفان به زبان ديني عمدتاً مرهون روشها و اصول «فلسفه زباني» جديد است. وظيفه فلسفه زبان، بررسي ماهيت و نقش زبان است، اما کار فلسفه دين منحصرا ً اين نيست بلکه بيشتر به خود دين مي پردازد تا صرفاً به واژه ها و عبارات. اين نکته اي است که نينيان اسمارت نيز بر آن تأکيد کرده و گفته است:

فلسفه دين اساساً درباره دين است و دين آن سان که ما يافته ايم، با نيايشها، بخور سوزي، [١] امور ملکوتي [٢] و پرسش و کردارهاي عملي سر و کار دارد و در مناسک [٣] و يوگا و مکاشفه ها [٤] و کليساها و معابد و ديرها [٥] و موسيقي و هنر ريشه دوانيده است. [٦]

بنابراين، واژه ها و عبارات فقط بخشي از زندگي ديني و ايمان را مي سازد و در اين نکته ترديدي نيست. اما مسأله مهم اين است که ببينيم زبان براي دين