جستارهايي در فلسفه دين
 
٠ ص
١ ص
٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص

جستارهايي در فلسفه دين - فتحی زاده، مرتضی - الصفحة ١٤٤

مي کنيم که همه گواهيهايي که مي پذيريم، در واقعي يقيني نيستند، بلکه محتملند و در برابر مُبطلها آسيب پذيرند. اما اين نتيجه از نفس ماهيت گواهي به دست نمي آيد، بلکه برخي از گواهيهاي بغرنج چنين نتيجه اي در بر دارند. به همين سبب، قرائن و شواهد اصلي در مورد پيامبر الهام يافته از سوي خدا، مطلقاً يقيني است، زيرا چنين قرائني عبارت خواهد بود از گزاره هايي متعلق به خود خداوند، و احتمال نمي رود گواهي پيامبر بر درستي آنها اشتباه باشد، زيرا الهام الهي مانع از آن خواهد شد. بنابراين، گواهي چنين پيامبري تضمين کننده يقين مطلق است، و قرائن و مدارکي وجود نخواهد داشت که آن را نقض کند.

آکويناس به شيوه مشابهي به اعتراض بر يقين بودن ايمان پاسخ مي دهد:

[اعتراض مي شود که] ديدن از شنيدن مطمئنتر است، و نظر به اين که ايماني که از طريق شنيدن [١]، به دست مي آيد بر نوعي ديدن ذهني دلالت مي کند، بنابراين ديدن ذهني [يعني حکمت، علم و فهم] از ايمان مطمئنتر است.

پاسخ اين است که ايقان [٢]، از حيث قابليتهاي عقلي [٣]، دو جنبه دارد. يکي جنبه وابستگي آن به علتش است: هر قدر علت يقيني تري داشته باشد، خودش يقيني تر مي شود. از اين حيث، ايمان داراي يقيني بيشتر از سه قابليت عقلي ديگر [حکمت، علم و فهم] است؛ زيرا ايمان از حقانيت الهي ريشه مي گيرد، و آن سه قابليت ديگر از تعلق. جنبه ديگر ايقان، وابستگي اش


[١] Romans ١٠:١٧.

[٢] Certitude

[٣] intellectual virtues