جستارهايي در فلسفه دين
 
٠ ص
١ ص
٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص

جستارهايي در فلسفه دين - فتحی زاده، مرتضی - الصفحة ٥٧

اذهان ديگري يا گذشته اي وجود دارد، در گناه معرفتي به سر مي بريد؟ تقريباً هر کسي تکاليفي همچون دوري از ستم ناحق، مراقبت از کودکان يا والدين کهنسال را تشخيص مي دهد. اما آيا ما تشخيص مي دهيم که تکليف داريم قضيه اي را باور نکنيم که با توجه به ساير قضاياي يقيني ما، محتمل نيست (يا نمي توانيم مطمئن شويم که محتمل است)؟ بنابراين، پذيرش اين نکته سخت است که چرا براي موجه بودن در خدا باوري بايد وجود خدا با توجه به مجموعه اي از قضايايي که براي ما يقيني اند، به مثابه شواهد و قرائن، محتمل باشد. شايد به اين دليل که باور به خدا، باوري کاملاً پايه است – يعني مي توان در پذيرش آن موجه بود، بدون آن که آن را بر پايه قرائني از ديگر قضاياي باور شده از سوي ما، پذيرفته باشيم.

براي نمونه، مؤمني را در نظر بگيريد، که يک مسيحي بار آمده و بيشتر باورهاي مسيحي همواره در نظرش کاملا ً صادق نموده است. چنين کسي هرگز اعتراضات مطرح شده عليه باورهاي مسيحي را جدي نمي گيرد و آنها را مطلوب نمي داند؛ زيرا در اين خصوص از افراد مورد احترام خود شنيده است که اين اعتراضات، مبنايي ندارند و او نيز گفته ايشان را مي پذيرد. چنين کسي قطعاً نبايد نکوهش شود و در خور ذم اخلاقي قرار گيرد. او ممکن است در اين مورد دچار اشتباه و فريب و حتي حماقت شود و دقت و موشکافي کافي به خرج ندهد، اما دليلي ندارد که بپنداريم در تکاليف معرفتي اش ناموجه يا مقصر است.

از سوي ديگر، کسي را در نظر بگيريد که در اين امور بسيار کار کشته است و به خوبي از انتقادهاي مذکور آگاه است و نه بر پايه قرائن گزاره اي، بلکه به روش اساسي ديگري باور مي کند. آيا او مي تواند موجه باشد؟ او انتقادها را بررسي مي کند: اما پس از تأمل دقيق،