جستارهايي در فلسفه دين
 
٠ ص
١ ص
٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص

جستارهايي در فلسفه دين - فتحی زاده، مرتضی - الصفحة ٧٥

دقيقاً چه کاري انجام مي دهد. زبان شيوه هاي بيان امور و نحوه تأمل و ژرف انديشي درباره آنها، و نظامهاي برقراري ارتباط و نقاط تماس تجربه ديني را با کل معرفت و تجربه عمومي انسان تداوم مي بخشد، دين بدون ابزاري همچون زبان عمدتاً امري خصوصي مي شود و حتي نمي تواند به اندازه تجربه زيباشناختي يا احساس ژرف نيز در تماس سهم داشته باشد. اگر چه ممکن است جنبه هايي بيان ناشدني در دين باشد و نيز زفتار ديني يقيناً بسي بيشتر از واژه ها و عبارت است، با اين همه، زبان براي بقاي دين و انتقال آن از دوره اي به دوره اي ديگر و گسترش و اشاعه از مکاني به مکان ديگر، و براي تراوش و تبلور انديشه و عمل انساني امري ضروري است. وانگهي، مؤمنان نوعاً فرض مي کنند که داراي معرفت، بصيرت يا معلوماتي اند که ملحدان از آن محرومند. اما اين مدعا در صورتي مي تواند بر ملحدان و شکاکان تأثير بگذارد که مؤمنان بتوانند آنها را در قالب گزاره ها و باورهاي ديني بريزند و درستي و اعتماد پذيري آنها را نشان دهند. به واقع نقش زبان در اين مورد اين است که محتواي اين بصيرتها را بازتاب مي دهد و آنها را آماده داوري و نقادي مي کند، و شکاکان و منکران نيز اساساً به درستي يا نادرستي، و اطمينان بخشي يا فريبندگي مدعاي مؤمنان توجه دارند.

بيشتر رويکردهاي جديد به مطالعه ي دين به جاي نقادي يا داوري درباره باورها يا رفتارهاي يک نظام ديني مورد نظر بر لزوم فهم همدلانه آن تأکيد مي کنند. فيلسوف دين به ما مي گويد که «بي آن که داوري کني، بکوش تا معناي بهره مندي از باورها و عقايد و شيوه هاي بيان آنها را درک کني آن سان که يک مؤمن و معتقد، آن باورها و مدعاها را واقعي و درست مي پندارد.» بي گمان بايد گفت اين رويکرد جديد واکنشي در برابر بحثهاي سطحي و جدلي درباره باورهاي ديني است که به ژرفا و پيچيدگي آنها راه نمي يابند.