جستارهايي در فلسفه دين - فتحی زاده، مرتضی - الصفحة ٣٥

با فضيلت تر باشد، سعادت [١] بيشتري در خور شماست. اما به نظر نمي رسد طبيعت بتواند في نفسه اين نوع تلازم [٢] را تضمين کند؛ بنابراين، عقل عملي [٣] حق دارد موجودي فوق طبيعي با علم و قدرت و خيريت کافي وضع نمايد تا ما را مطمئن سازد که سعادتي را که به منزله پاداش فضيلتمان در خور آنيم، دريافت مي کنيم. در اين صورت، برهان اخلاقي براي معقول جلوه دادن فرض وجودِ چنين موجودي است، نه براي اثبات وجود واقعي آن. اين برهان از جنبه هاي گوناگون نقد شده است. برخي معتقدند ما نبايد فرض کنيم ميان فضيلت و سعادت نسبتي هست تا اين که زندگي اخلاقي تحقق يابد. گروهي ديگر (از جمله بسياري از مسيحيان) مي گويند سعادت و امکان تداوم زندگي اخلاقي هر دو از برکات موهبت الهي اند و چنانچه قرار باشد واقعاً آنچه را که در خور آنيم، دريافت کنيم، ما جملگي سيه بخت خواهيم بود.

براهين خداشناسي فراوان ديگري نيز وجود دارد؛ همچون برهان ماهيت کارکرد مناسب [٤]، برهان ماهيت قضايا، اعداد و مجموعه ها، برهان حيث التفاتي [٥]، برهان شرطيهاي خلاف واقع [٦]، برهان برخورد اطمينان بخشي معرفتي با توجيه معرفتي، برهان دلالت [٧]، سادگي، شهود و عشق [٨]، برهان رنگها و طعمها [٩]، معجزات [١٠]، بازي [١١] و لذت [١٢]، برهان