ما سه برهان عمده از ميان براهين خداشناسي را بررسي کرديم، اما براهين فراوان ديگري وجود دارد که از جمله آنها دست کم به دو نوع برهان اخلاقي مي توان اشاره کرد. يک نوع از اين براهين مي گويند نفس ماهيت اخلاق – يعني ويژگي نامشروط قانون اخلاقي [١] – بر وجود يک قانونگذار الهي دلالت مي کند. شما ممکن است کاملاً بپذيريد که:

اخلاق، موضوعي عيني است و به دانسته ها يا انديشه ها يا رفتارهاي انسان بستگي ندارد.

همچنين ممکن است بپذيريد که:

ويژگي عيني اخلاقي را نمي توان برحسب حقايق طبيعي مربوط به انسان (يا اشياي ديگر) تبيين کرد. بنابراين، چيزي به عنوان قانون اخلاقي نمي تواند وجود داشته باشد، مگر آن که موجودي مانند خدا باشد که آن را وضع کند.

بنابراين، شما برهاني خداشناختي بر اساس ماهيت اخلاق در دست داريد. اين برهان را مي توان از دو بعد نگريست: برخي معتقدند ما مي توانيم به آساني ببينيم که الزام اخلاقي جداي از يک اراده و قانونگذار الهي محال است؛ در حالي که گروهي ديگر مي پندارند وابستگي تکليف اخلاقي به اراده خداوند، بهترين تبيين براي ويژگي عينيت و نيروي تکليف شناختي آن است.

نوع ديگر برهان اخلاقي از آنِ کانت [١٧٨٨] است که مي گويد فضيلت [٢]. شايسته اين است که به طور نسبي با سعادت پاداش داده شود: شما هر چه

[١] moral law

[٢]Virtue