جستارهايي در فلسفه دين - فتحی زاده، مرتضی - الصفحة ١٨١

٤.علم دوئمي

پيرو دوئم پاسخ جالب توجهي دارد [١] که من آن را بهترين پاسخ مي دانم. دوئم، هم کاتوليکي جدّي و هم دانشمندي جدّي بود، او (به نظر خود)، از سوي ابل ري [٢] متهم شد که ديدگاههاي ديني و متافيزيکي خود را به عنوان يک مسيحي، نابجا وارد فيزيک خود کرده است. دوئم براي ردّ اين اتهام، مدعي شد که باورهاي مسيحي اش اصلاً وارد فيزيکش نشده است تا بگوييم نابجا وارد شده است [٣]. وانگهي، او تصور مي کرد که روش «صحيح» [٤] يا «مناسب» [٥] پيگيري يک نظريه فيزيکي، روشي است که خودش مدعي به کارگيري آن بود؛ نظريه فيزيکي بايد کاملاً مستقل از ديدگاهها يا تعهدات ديني يا متافيزيکي باشد. چرا بايد چنين باشد؟ او مي گويد اساساً بدين دليل که در غير اين صورت، اختلاف نظري هايي که در متافيزيک بلوا به پا کرده است، به

[١] بنگريد به:

The Aime and Structure of Physical Theoy, Trans. Philip P.Wiener, forword by Prince Louis de Broglie, Princeton University Press, ١٩٥٤.

اين کتاب نخستين بار در سال ١٩٠٦ منتشر شد.

[٢]”La Philosophy scientifique de M.Duhim” Revue de Metaphysique et de Morale XII, July, ١٩٠٤, ٥٩٩ff.

[٣] بنگريد به ضميمه کتاب هدف و ساختار نظريه فيزيکي تحت عنوان «فيزيک يک مرمن» (physics of a Believer) که تجديد چاپ پاسخ دوئم به ري (Rey) است. اين مقاله ابتدا در مأخذ زير منتشر شد:

Annales de Philosophie Chretienne Vol.١, Oct. and Nov., ١٩٠٥, PP.٤٤ff.and ١٣٣ff.

[٤]correct

[٥]proper