جستارهايي در فلسفه دين - فتحی زاده، مرتضی - الصفحة ١١٢

وحدت آرماني قدرت خلاقه آنها و انتظارشان از ماست.» [١] اگر قرار باشد بر اين فهرست آن مفهومي از خدا را نيز بيفزاييم که مؤمنان معمولي و غير متکلم هنگام دعا براي طلب سلامتي يا حفاظت خود از شرّ به کار مي برند، قطعاً بر کثرت اين صداها خواهيم افزود.

فلسفه دين بايد به بافت تصديقات ايماني و به تفاوتهاي کلامي احتمالاً متعدد در تفسير آنها حساسيت نشان دهد. اهميت ويژهاي که بسياري از اديان به ادعاهاي صدق مشخص خود مي دهند و مي کوشند آنها را با استناد به متون مکتوب و الهام شده اثبات کنند، تداوم جريان کثرت گرايي ديني را دشوار مي سازد. البته اين نکته نبايد ما را لزوماً به بي مدارايي و ناشکيبايي بکشاند، مگر آن که بپنداريم حق خطا کردن نداريم و در صورت خطاکاري بايد تکفير، بلکه شکنجه شويم. باري، امکان تفسيرهاي «گوناگون» يک متن آسماني و بنابراين اختلاف تعبيرهاي عقايد بنيادي همراه با تأييدپذيري يکسان آنها، بايد آن دسته از مؤمنان مذهبي را به درنگ وادارد که بويژه در سنتهاي مدعي برخورداري از حقيقت مطلق بار آمده اند و با صاحبان عقايد ديگر مخالفت مي ورزند وتحت نام خطا ناپذيري به انکار کثرت گرايي مي پردازند. [٣]