جستارهايي در فلسفه دين - فتحی زاده، مرتضی - الصفحة ١٠٧

ميان اين معاني کمک کرده است؟ [١]

اما به طور کلي بايد گفت که اقبال اگوستين به کثرت گرايي، به يک معنا، هرگز با جريان غالب تفکر مسيحي همساز نشد. همچنين با توجه به نحوه حمله اگوستين به عقايد بدعت گذارانه و استناد به کتب مقدس براي اثبات نظر خود، نبايد از نقل قول مذکور نتيجه بگيريم که او مجال زيادي به کثرت گرايي مي دهد.

تا اين جا تقريباً بر مسائل کلامي و تفسيري تأکيد کرديم. فيلسوفان دين عمدتاً به بررسي گزاره هاي ديني علاقه مندند و در پي آنند که نحوه اثبات صدق و کذب مدعاهاي دين را بيابند. آنها طبعاً بايد به نحوه اثبات صدق يا کذب مدعاهايي همچون «موجودي متعالي هست»، «خدا در جهان عمل مي کند»، «انسان جاودانه است» و مانند اينتها علاقه مند باشند و اين کار را از طريق تحليل دقيق گزاره ها يا باورهاي اعتقادي خاص، و تلاش براي فهم آنها در متن نظام باورهاي مورد بحث به خوبي انجام مي دهند. بنابراين، بايد به هر نوع برداشت فراگيري از معناي تصديقات ديني بدگمان باشيم که فهم جزء به جزء و تحليل باورها را غير ضروري قلمداد مي کند و بويژه انواع بسياري از گزاره هاي ديني تشکيل دهنده نظام باورهاي ديني مورد بحث را ناديده مي نگارد.

باري، پوزيتوستها و اخلافشان چنين برداشتي داشته اند. آنها نوعي آزمون فراگير معنا داري براي گزاره هاي ديني پيشنهاد کرده اند که يکي از کاستيهايش اين بود که از يک سو همه باورهاي ديني را بر نوعي واحد از گزاره ها تطبيق مي کرد و سپس از سوي ديگر آنها را با آزمون معنادار ساده اي