جستارهايي در فلسفه دين - فتحی زاده، مرتضی - الصفحة ١٠٥

نيت اوليه مؤلف از نوشتن اين کتاب بيان تاريخ است ناگزير به نتايج بسيار نادرستي درباره معناي تکوين مي رسد» [١]، و طبعاً درباره اين که چه مطالبي در اين کتاب صادق و مصون از خطاست و چه نکاتي کاذب و خطاست، به غلط داوري خواهد کرد.

نهضت سوم بر اين نکته تأکيد مي ورزد که آنچه الهام شده و بنابراين مصون از خطاست، اين متن فعلي و کلمات کنوني نيست بلکه نيت مؤلف يا مؤلفان است که در حکم معناي عبارات و خود اثر است. اين مسأله وقتي جدي مي شود که بخواهيم نوع سبک ادبي مورد استفاده يک نويسنده را هنگام نگارش کتابي همچون ايوب اثبات کنيم. اگر مبرهن شود که مقصود از ايوب، کتابي تاريخي است، پس آن تاريخي حقيقي خواهد بود، چون الهام شده است؛ اما اگر منظور از آن داستاني تمثيلي [٢] باشد، که دقيقاً بعدها در دوره يهود نوشته شده بلکه از يک قصه عاميانه ابتدايي به منزل چهار چوبي براي خلق بحثي عالمانه درباره مسأله قدرت متعالي و رنج انسان استفاده شده است، پس درست است که بگوييم کتاب ايوب درباره همين مسأله است.

اين نکات، مؤمن و فيلسوف دين را در تلاش براي تعيين ماهيت ادعاي صدق با شدواري زيادي رو به رو مي سازد. مداراش [٣] نمونه اي از عهد جديد است که محققان آن را نوعي ابزار در دست نويسندگان سامي آن به شمار مي آورند و تقريباً داستاني است که گزارشي واقعي يا تاريخي به نظر مي آيد، اما به واقع اصلاً تاريخ نيست، بلکه منظور از آن انتقال يک پيام خاص ديني يا