ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٩٤ - تفسير

بين قبيله خوشحال و مسرورند.

التربه: حاجتمند سخت و تهيدست بيچاره است بنا بر گفته عرب كه ميگويد (ترب الرجل) زمانى كه فقير و نيازمند شد يعنى خاكنشين شد.

تفسير:

((لا أُقْسِمُ بِهذَا الْبَلَدِ)) مفسّرين تمامى اجماع و اتفاق كرده‌اند بر اينكه اين سوگند ببلد حرام و آن مكّه معظّمه است و در سوره قيامه بيان‌( لا أُقْسِمُ‌) گذشت.

((وَ أَنْتَ حِلٌّ بِهذَا الْبَلَدِ)) يعنى و تو اى محمّد مقيم و ساكن بمكّه هستى و آن محلّ تو است و اين تنبيه و اعلام است بر اينكه شرافت بلد بشرافت آنست كه بآن مقيم است (پيامبرى كه دعوت كننده بسوى توحيد پروردگار و اخلاص بندگى اوست) و بيان اينست كه احترام و بزرگداشت مكّه براى اوست و خدا سوگند بمكّه خورده براى خاطر (پس شرافت مكه بواسطه) آن حضرت است و براى اينست كه آن حضرت در آن سكونت و اقامت دارد، چنانچه مدينه را طيّبه ناميد براى اينكه آن شهر بحيات و ممات آن حضرت پاك شد.

ابن عبّاس و مجاهد و قتاده و عطاء گويند: يعنى و تو محل هستى در اين بلد و آن ضد محرم است، و مقصود اينست كه براى تو حلال است كشتن هر كس از كفّار را كه در آن ببينى و اين هنگامى بود كه مأمور شد در فتح مكّه بكشتن كفّار قريش، پس خداوند براى آن حضرت حلال كرد تا اينكه مقاتله كرد و كشت و البته آن بزرگوار ٦ فرمود حلال نيست براى احدى قبل از من و حلال نيست براى احدى بعد از من و حلال هم نشد قتال با كفّار براى من در اين بلد مگر يك ساعت از روز، و اين وعده‌اى‌