ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٣٢٧ - تفسير

ترجمه:

بنام خداوند بخشاينده مهربان (١) آن گاه كه يارى خدا و فتح آمد (٢) و ديدى كه مردم را گروه گروه داخل دين خدا ميشوند (٣) پس براى شكر پروردگارت تسبيح بگو و استغفار و طلب آمرزش كن از او كه او قبول كننده توبه است.

اعراب:

مفعول جاء محذوف است و تقديرش اين است آن گه كه آمد تو را نصر و يارى خدا و جواب اذا محذوف است و تقديرش اذا جاء نصر اللَّه حضر اجلك آن گه كه يارى خدا آمد اجل تو حاضر شود، و بعضى گفته‌اند جوابش فاء در قول خدا، فسبّح است، و افواجا منصوب بر حاليت است.

تفسير:

((إِذا جاءَ)) آن گه كه اى محمد آمد( (نَصْرُ اللَّهِ)) يارى خدا بر كسى كه دشمنى كند با تو و ايشان قريش بودند.

((وَ الْفَتْحُ)) كه فتح مكه باشد، و اين بشارتى بود از خداى سبحان به پيامبر خدا ٦ بنصر و فتح قبل از وقوع امر.

((وَ رَأَيْتَ النَّاسَ يَدْخُلُونَ فِي دِينِ اللَّهِ أَفْواجاً)) و ديدى كه مردم جماعتى بعد از جماعت ديگر و گروهى بعد از گروه ديگر داخل دين خدا شدند، و مقصود بدين اسلام و التزام باحكام آن و اعتقاد بصحّت آن و قرار نفس بر عمل كردن بآن.

حسن گويد: چون رسول خدا ٦ مكّه را فتح نمود عرب گفت امّا در اين وقت محمد ٦ باهل حرم غالب شد و