ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ١٣٦ - دليل

حديث كن.

قرائت:

در قرائت شواذ و نادره از پيغمبر ٦ و عروه بن زبير رسيده ما ودعك بتخفيف و قرائت مشهور ما ودّعك بتشديد است، و از اشهب عقيلى فاوى بدون مد ذكر شد و از ابن سميفع، عيّلا با تشديد نقل شده، و از نخعى و شعبى فلا تكهر بكاف و در مصحف عبد اللَّه هم همين طور است.

دليل:

ابن جنّى گويد: ودع بتخفيف استعمالش كم ميشود، و سيبويه گويد بقولشان ترك از گفتن و ذرو، ودع بينياز شده‌اند، و ابو على در اين موضوع انشاد كرده شعر ابى الاسود را:

اى كاش ميدانستم از خليل و دوست من چه چيز او را در محبت فريب داد و اغفال كرد تا ترك گفت، شاهد اين بيت كلمه ودعه است بتخفيف آمده.

و امّا قول خدا، فآوى، پس آن از آويه است يعنى رحمت كردم بر او و امّا عيّلا، پس آن فيعل از عيله و آن بمعناى فقر است و آن مثل عائل است و معناى هر دو صاحب عيال و عيال‌مند است بدون توانگرى، مى‌گويند عال الرجل يعيل عيله، يعنى عيال و نان خور او زياد، و فقير و محتاج شد، شاعر گويد:

و نميداند فقير توانگرى و بينيازى او كى و كجاست، و نميداند شخص‌