ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٣٩٢

آنكه خدا ايشان را تربيت ميكند، و مقصود از ناس دوّم اطفال است و براى همين فرمود( مَلِكِ النَّاسِ‌) زيرا كه اوست ايشان را نيرومند و مقتدر ميكند و مقصود به ناس سوّم جوانان بالغ و مكلّفين است و براى همين فرمود( إِلهِ النَّاسِ‌) براى اينكه اهل تكليف و بالغين او را عبادت ميكنند، و مقصود از ناس چهارم علماء و دانشمندانست كه شيطان وسوسه ميكند ايشان را، و جاهل را اراده نكرده زيرا كه جاهل بنادانى و جهلش گمراه ميشود، و البتّه وسوسه در قلب عالم ميآيد چنانچه فرمود، فوسوس اليه الشيطان، پس وسوسه كرد باو شيطان.

در قول خداوند( (مِنْ شَرِّ الْوَسْواسِ الْخَنَّاسِ)) چند قول است:

١- اينكه يعنى از شرّ وسوسه‌اى كه از جنّيان واقع ميشود و بيان آن گذشت.

٢- اينكه يعنى از شر صاحب وسواس كه شيطانست چنانچه در خبر آمده كه شيطان وسوسه ميكند و هر گاه بنده خدا را ياد كند مخفى ميشود، سپس خداى تعالى او را توصيف كرد و فرمود:

((الَّذِي يُوَسْوِسُ فِي صُدُورِ النَّاسِ)) يعنى بسخن مخفى كه مفهوم آن در دلها ميرسد بدون شنيدن، سپس ياد كرد كه اين شيطانى كه وسوسه ميكند در سينه‌هاى مردم.

((مِنَ الْجِنَّةِ)) از جنّيان و ايشان شياطين هستند چنانچه خداى سبحان فرمود:( إِلَّا إِبْلِيسَ كانَ مِنَ الْجِنِ‌) تمام فرشته‌ها بر آدم سجده، كردند مگر ابليس كه از جن بود و سجده نكرد، سپس عطف كرد به قول خودش: