ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ١٠١ - تفسير

ميفرمايد( فَلا صَدَّقَ وَ لا صَلَّى‌) يعنى تصدّق نداد و نماز نگذارد و چنانچه حطيئه شاعر گفته است:

و اگر نعمتهايى در ميان ايشان باشد آن را انعام كنند و اگر هم انعام كنند نه منّت گذارند و نه كم دهند، شاهد اين بيت تكرار لفظ لاء است در لا كدروها و لا كدوا.

و گاهى بدون تكرار آمده در مثل قول شاعر:

بار خدايا اگر ميآمرزى تمام گناهان را بيامرز و كدام بنده‌اى از بندگان تو است كه گناه نكرده باشد، شاهد اين بيت تكرار نشدن لام است.

٢- اينكه بر طريق و صورت دعاء بر او باشد به اينكه گردنه‌اى را نپيمايد چنانچه گفته ميشود:

لا غفر اللَّه له و لا سلم، خدا او را نيامرزد و نجات ندهد و سلامتى ندهد، و معنايش اينست از گردنه دوزخ نجات نيابد و از آن نگذرد.

٣- ابن زيد و ابى مسلم و جبائى گويند: يعنى پس آيا از عقبه و گردنه نميگذرد ميگويند و بر اين معنى دلالت ميكند قول خداى تعالى:

(ثُمَّ كانَ مِنَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ تَواصَوْا بِالصَّبْرِ وَ تَواصَوْا بِالْمَرْحَمَةِ) (سپس بودند از كسانى كه ايمان آوردند و تواصى بصبر و تواصى بمرحمت و نيكى نمودند.) و اگر نفى را اراده كرده بود كلام متصل نشده بود.

سيّد مرتضى (علم الهدى) قدّس اللَّه روحه فرمايد اين وجه جدّا ضعيف است براى اينكه كلام حق تعالى از لفظ استفهام خاليست و حرف‌