اعلام اصفهان - مهدوی، مصلح الدین - الصفحة ٢٤٥ - زمان اصفهانی
زین العابدین اشرف الکتاب اصفهانی
ملّا زین العابدین اشرف الکتاب بن محمّد تقی اصفهانی، یکی از بزرگترین خوشنویسان قرن سیزدهم هجری.
[او در سال ١١٨٧ق در اصفهان متولّد شده[١]] و نزد آقا محمود اصفهانی و [عبدالغفار اصفهانی[٢]] مشق خط کرده و در انواع خطوط خصوصا ثلث و نسخ به مقامی عالی رسیده و در بین خوشنویسان عهد خویش ممتاز گشته است.
اعتمادالسلطنه در مقام بلند او می نویسد:
«آقا زین العابدین خطاط، از مفاخر عظیمه این دولت است که در قلم نسخ کرامت اظهار می فرمود.»[٣]
به پیش خط خوش نغز اشرف الکتاب ز خط سبزنکویان همه دهان بستند[٤]
[جمعی از خوشنویسان زبده در اصفهان نزد او مشق خط کرده اند از جمله: میرزا محمّد علی سلطان الکتاب، میرزا محمّد علی مطلق، میرزا علی تنباکوفروش، سیّد محمّد بقاء اصفهانی، میرزا علیرضا پرتو، میرزا محمّد علی قاری و دیگران.[٥]
اشرف الکُتّاب در پیری نیز بدون عینک و در کمال پختگی و استادی خط می نوشت. بسیاری از قرآن ها و ادعیه را به سفارش ناصرالدّین شاه و رجال و اعیان قاجاریه کتابت کرد و بدین خاطر از سوی ناصرالدّین شاه به «اشرف الکُتّاب» و «سلطانی» لقب گرفت.[٦]]
تاریخ وفات او را «اعتماد السلطنه» و به تبعیّت از ازاو سایر زندگینامه نویسان ٩ شعبان ١٢٩٦ق نوشته اند.[٧] [ولی صحیح تر آن است که در همان روز ماه ولی در
[١] تخت فولاد یادگار تاریخ: خطی.
[٢] فهرست خوشنویسان اصفهان: خطی.
[٣] چهل سال تاریخ ایران یا المآثر و الآثار، ج١، ص٢٨٦.
[٤] تذکره خوشنویسان معاصر، ص٦٥.
[٥] تاریخ اصفهان (هنر و هنرمندان)، ص٧٨.
[٦] احوال و آثار خوشنویسان، ج٤، صص ١٠٧١ و ١٠٧٢.
[٧] دانشمندان و بزرگان اصفهان، ج١، ص٢٩٢؛ رجال اصفهان یا تذکره القبور، ص٢١٣؛ سیری در تاریخ تخت فولاد، ص٢٢٦؛ الاصفهان: رجال و مشاهیر، ص١٠٧؛ کارنامه بزرگان ایران، ص٣٤٧؛ فرهنگ معیّن ج٥، ص١٨٢؛ مرقع (استاد قدسی)، ص٢١.