اعلام اصفهان - مهدوی، مصلح الدین - الصفحة ١٨٩ - حاج سیّد محمّد رضا نایینی
محمّد اسماعیل واحدالعین حکمت متعالیه را فرا گرفته و حکمت مشاء را از سایر حکماء آموخت. برخی از میرزا عبدالجواد شیرازی و میرزا رفیع شیرازی به عنوان اساتید او نام برده اند که محلّ تردید و تشکیک است و از این دو نفر مجهول الحال در منابع معتبر تاریخ و تراجم ذکری نشده است.
او جامع حکمت و عرفان بوده و بر فلسفه اشراقی و عرفان محی الدّین عربی تسلط داشته و کتب مربوط به آنها را تدریس می فرموده و در بین اقران در احاطه به مباحث حکمی و عرفانی ممتاز بوده و طلاب و علمای اهل ذوق و حال درس او را بر مدرسین هم طبقه او ترجیح می داده اند. از شاگردان او می توان به حکیم آقا محمّد رضا قمشه ای (صهبا)، حاج ملّا هادی سبزواری، میرزا محمّد حسن شیرازی (میرزای بزرگ)، ملّا محمّد اسماعیل درکوشکی، میرزا محمّد جعفر لواسانی (حکیم الهی) و غیره اشاره کرد.
لاریجانی در سال ١٢٦٧ق به دعوت میرزا اسماعیل مستوفی گرکانی به تهران رفت و به تدریس ادامه داد تا همانجا مرحوم شد.[١]]
میرزا سیّد رضی اصفهانی
میرزا سیّد رضی اصفهانی متخلّص به «محرم» از شعرای قرن سیزدهم هجری.
او از تُجّار معتبر و خوشنام اصفهان بوده ولی در تجارت ورشکسته شده و در کاظمین (نزدیک بغداد) سکونت گزیده و تا سال ١٢٩٧ق در قید حیات بوده است. گاهی شعر می سرود.
از اوست:
[١] کیهان اندیشه: شماره ٦٢، مهر و آبان ١٣٧٤ش، صص ٦٥-٧٣؛ مجمع الفصحاء، ج٤، ص٤٦٢؛ جغرافیای اصفهان، ص٦٨؛ المآثر و الآثار (چهل سال تاریخ ایران)، ج١، ص٢٣٥؛ مدینه الادب، ج٢، ص٦٧٥ و ج٣، ص٨١؛ تحریر ثانی تاریخ حکماء و عرفای متأخر، صص ٢٦١-٢٦٣؛ منتخب معجم الحکماء، صص ٩٦ و ٩٧؛ مکارم الآثار، ج٦: ص١٩٥٧؛ الکرام البرره، ج٢، ص٥٧٥؛ بیان المفاخر، ج١، صص ٢٢٤ و ٢٢٥؛ شرح مشاعر (لاهیجی): مقدمه؛ قصص العلماء، صص ٩٣ و ١٢٧؛ نجوم السماء، ج١، ص١١٢.