معاذ بن جَبل بن عمرو انصارى از تيره خزرج و از شركت‌كنندگان در عقبه و از بدريّون و از پيشگامان در علم و جهاد بود. [١] برخى مفسّران آيه ١٨٩ بقره (٢) را درباره وى دانسته‌اند كه از پيامبر صلى الله عليه و آله درباره هلال ماه سؤال نمود و خداوند علّت تغييرات ماه را براى تقويم اوقات و شناخت وقت حج دانست. [٢] نيز آيه ١١٠ آل‌عمران (٣) را كه تمجيد از برترين امّت پيامبر است درباره شمارى از صحابه از جمله معاذ دانسته‌اند. [٣]

معاذه---) عبداللّه بن ابىّ‌

معاشرت‌

معاشرت از عشرة به معناى آميختن، مصاحبت‌ [٤] و در اصطلاح به معناى ارتباط، دوستى، رفت و آمد داشتن با كسى‌ [٥]، گفت و شنيد كردن با هم، [٦] با هم زيست كردن، همدمى، رفاقت، با كسى زندگانى نمودن، خوردن و آشاميدن با هم، نشست و برخاست است. [٧] بنابراين معاشرت به طور كوتاه مدت و يا بلند مدت و در حد اعلا و يا اقل آن صورت مى‌پذيرد. در اين مدخل از واژه‌هاى: «عاشروهن»، «عشير»، «اخلّا»، «صاحب»، «قرين»، «حميم»، «اولياء» و از سياق ديگر آيات استفاده شده است.

اهمّ عناوين: آداب معاشرت، معاشرت بهشتيان، معاشرت در بهشت.

آداب معاشرت‌

١. اجتناب از اختلاف‌

١. روى گردانى از اختلاف، از آداب معاشرت:

وَ اعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِيعاً وَ لا تَفَرَّقُوا وَ اذْكُرُوا نِعْمَتَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ كُنْتُمْ أَعْداءً فَأَلَّفَ بَيْنَ قُلُوبِكُمْ فَأَصْبَحْتُمْ بِنِعْمَتِهِ إِخْواناً وَ كُنْتُمْ عَلى‌ شَفا حُفْرَةٍ مِنَ النَّارِ فَأَنْقَذَكُمْ مِنْها ....

آل‌عمران (٣) ١٠٣

وَ إِنْ خِفْتُمْ شِقاقَ بَيْنِهِما فَابْعَثُوا حَكَماً مِنْ أَهْلِهِ وَ حَكَماً مِنْ أَهْلِها إِنْ يُرِيدا إِصْلاحاً يُوَفِّقِ اللَّهُ بَيْنَهُما ....

نساء (٤) ٣٥

... فَاتَّقُوا اللَّهَ وَ أَصْلِحُوا ذاتَ بَيْنِكُمْ وَ أَطِيعُوا اللَّهَ وَ رَسُولَهُ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ.

انفال (٨) ١

وَ أَطِيعُوا اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ لا تَنازَعُوا فَتَفْشَلُوا وَ تَذْهَبَ رِيحُكُمْ‌ ....

انفال (٨) ٤٦

وَ الَّذِينَ اتَّخَذُوا مَسْجِداً ضِراراً وَ كُفْراً وَ تَفْرِيقاً بَيْنَ الْمُؤْمِنِينَ وَ إِرْصاداً لِمَنْ حارَبَ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ مِنْ قَبْلُ وَ لَيَحْلِفُنَّ إِنْ أَرَدْنا إِلَّا الْحُسْنى‌ وَ اللَّهُ يَشْهَدُ إِنَّهُمْ لَكاذِبُونَ.

توبه (٩) ١٠٧

نيز---) اختلاف‌

[١] . الاستيعاب، ج ٣، ص ٤٥٩؛ اسدالغابه، ج ٥، ص ١٨٧

[٢] . مجمع البيان، ج ١-/ ٢، ص ٥٠٨؛ تفسير التحرير والتنوير، ج ٢، جزء ٢، ص ١٩٣

[٣] . التبيان، ج ٢، ص ٥٥٧؛ جامع البيان، ج ٣، جزء ٤، ص ٥٩

[٤] . مجمع البحرين، ج ٣، ص ٤٠٣؛ التحقيق، ج ٨، ص ١٣٧؛ نثر طوبى، ج ٢، ص ١٥٢ «عشر»؛ جامع البيان، ج ٣، جزء ٤، ص ٤١٤؛ التبيان، ج ٣، ص ١٥٠

[٥] . فرهنگ بزرگ سخن، ج ٧، ص ٧١٢٦

[٦] . فرهنگ فارسى، ج ٣، ص ٤٢١٢

[٧] . لغتنامه، ج ١٣، ص ١٨٦٣٢