[١] وَ رَسُولَهُ مِنْ قَبْلُ وَ لَيَحْلِفُنَّ إِنْ أَرَدْنا إِلَّا الْحُسْنى‌ وَ اللَّهُ يَشْهَدُ إِنَّهُمْ لَكاذِبُونَ‌ لا يَزالُ بُنْيانُهُمُ الَّذِي بَنَوْا رِيبَةً فِي قُلُوبِهِمْ إِلَّا أَنْ تَقَطَّعَ قُلُوبُهُمْ وَ اللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ.

توبه (٩) ١٠٧ و ١١٠

نقش مسجد ضرار

١١. مسجد ضرار، مايه شك و ناباورى منافقان:

وَ الَّذِينَ اتَّخَذُوا مَسْجِداً ضِراراً ... لا يَزالُ بُنْيانُهُمُ الَّذِي بَنَوْا رِيبَةً فِي قُلُوبِهِمْ إِلَّا أَنْ تَقَطَّعَ قُلُوبُهُمْ‌ ....

توبه (٩) ١٠٧ و ١١٠

١٢. مسجد ضرار، پايگاه اختلاف و تفرقه‌افكنى بين صفوف مؤمنان:

وَ الَّذِينَ اتَّخَذُوا مَسْجِداً ضِراراً وَ كُفْراً وَ تَفْرِيقاً بَيْنَ الْمُؤْمِنِينَ وَ إِرْصاداً لِمَنْ حارَبَ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ مِنْ قَبْلُ وَ لَيَحْلِفُنَّ إِنْ أَرَدْنا إِلَّا الْحُسْنى‌ وَ اللَّهُ يَشْهَدُ إِنَّهُمْ لَكاذِبُونَ.

توبه (٩) ١٠٧

١٣. مسجد ضرار، پايگاه كفر و زيان‌رسانى به مؤمنان:

توبه (٩) ١٠٧

نماز در مسجد ضرار

١٤. نهى شدن پيامبر صلى الله عليه و آله از سوى خداوند، نسبت به حضور يافتن و اقامه نماز در مسجد ضرار:

وَ الَّذِينَ اتَّخَذُوا مَسْجِداً ضِراراً ... لا تَقُمْ فِيهِ أَبَداً ....

توبه (٩) ١٠٧ و ١٠٨

مسجد قبا

قبا منطقه‌اى حاصل‌خيز نزديك مدينه است كه مسجد قبا نيز به نام آن منطقه ناميده شده است. آن اوّلين مسجدى است كه رسول‌اكرم صلى الله عليه و آله در خلال توقّف در قبا در آن نماز گزارد. [٢] بر اساس برخى نقلها مسجد بنا شده بر اساس تقوا، كه در آيه ١٠٩ سوره توبه (٩) آمده، مسجد قبا است. [٣]

بانيان مسجد قبا

١. بانيان مسجد قبا، داراى تقواى الهى و در پى جلب رضايت خدا:

أَ فَمَنْ أَسَّسَ بُنْيانَهُ عَلى‌ تَقْوى‌ مِنَ اللَّهِ وَ رِضْوانٍ‌ ....

توبه (٩) ١٠٩

بناى مسجد قبا

٢. مسجد قبا، بنيان نهاده شده بر اساس تقوا و مكانى شايسته براى عبادت:

... لَمَسْجِدٌ أُسِّسَ عَلَى التَّقْوى‌ مِنْ أَوَّلِ يَوْمٍ أَحَقُّ أَنْ تَقُومَ فِيهِ‌ [٤] ...

توبه (٩) ١٠٨

[١] . مفسّران گفته‌اند: پيامبر صلى الله عليه و آله دستور تخريب مسجد ضرار را داد. مؤمنان مسجد را تخريب و به آتش كشيدند. (تفسير القرآن العظيم، ابن‌كثير، ج ٢، ص ٤٠٣؛ تفسير التحريروالتنوير، ج ٦، جزء ١١، ص ٣١)

[٢] . معجم‌البلدان، ج ٤، ص ٣٠٢؛ دانشنامه قرآن، ج ٢، ص ٢٠٥٥

[٣] . الكشف و البيان، ثعلبى، ج ٥، ص ٩٤؛ مجمع‌البيان، ج ٥-/ ٦، ص ١١١

[٤] . در شأن نزول آيه آمده است كه بنى‌عمرو بن عوف، مسجد قبا را ساختند و از پيامبر صلى الله عليه و آله دعوت نمودند كه در آن نماز بخواند. پيامبر صلى الله عليه و آله پذيرفت و در آن نماز خواند. نيز حلبى در روايتى از امام صادق عليه السلام نقل مى‌كند كه از ايشان پرسيدم: مسجدى كه بر اساس تقوا بنيان شده است كدام است؟ فرمود: مسجد قبا. (الكافى، ج ٣، ص ٢٩٦، ح ٢؛ تفسير نورالثقلين، ج ٢، ص ٢٦٧، ح ٣٤٥؛ مجمع‌البيان، ج ٥-/ ٦، ص ١٠٩)